156 Bayan ve LGBTİ+ örgütünden ortak bildiri: İnfaz yasası sonrası devlet sorumluluklarını mahalline getirip acil tedbirler almalı!

156 Bayan ve LGBTİ+ örgütü, infaz yasasının yürürlüğe girmesinin akabinde yayınladıkları ortak bildiriyle, “Devlet hatuna yönelik şiddetle savaş konusunda sorumluluklarını konumuna getirmeli ve acil önlemler almalıdır!” davetinde bulundu. Koronavirüs tedbirleri kapsamında hanede kalmanın bayanlar, evlatlar ve LGBTİ+’lar için yarattığı şiddet sarmalına bir de İnfaz Yasası ile salıverilen cinsî istismar ve bayana yönelik şiddet failleri eklendi” tabirlerinin taraf aldığı bildiride alınması gereken önlemler sıralandı.

Bildiride, bayan, evlat ve dezavantajlı öbeklerin en çok hane içinde şiddet gördüğü hatırlatılırken, karantina günlerinde şiddete karşı başvurulacak mekanizmaların sonlu olması nedeniyle korkulu olunduğu tabir edildi. Acil hareket planı oluşturulması için davet yapılan bildiride, “Tüm bu riskler ortadayken, hiçbir sistematik himaye planı oluşturulmadan binlerce şiddet failinin salıverileceği bir devirde hatunların himaye önlemlerinin de ellerinden alınması, hatunların can güvenliğini hiçe saymak mealine gelmektedir” dendi. Bildiri şu biçimde:

“Koronavirüs tedbirleri kapsamında meskende kalmanın bayanlar, evlatlar ve LGBTİ+’lar için yarattığı şiddet sarmalına bir de İnfaz Yasası ile salıverilen cinsî istismar ve bayana yönelik şiddet failleri eklendi. Devlet, hatuna ve evlada yönelik şiddetin önlenmesi konusunda üzerine düşen sorumluluğu alanına getirmeli, başta bayanlar olmak üzere tüm kamuoyunu aldığı önlemler konusunda acilen bilgilendirmelidir!

“Yapılan tahliyeler ile hatun ve evlatların can güvenliği hiçe sayılmaktadır”

Kamuoyunda infaz paketi olarak bilinen “5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Önlemlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 15 Nisan 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. On binlerce siyasi mahpus, gazeteci, öğrenci, avukat, mahallî başkan ve siyasetçi infaz indirimi kapsamı dışında tutularak sadece bir kısım mahkûmun tahliye edilmesini sağlayan ve kalıcı ve eşitsiz bir infaz rejimi getiren bu yasa değişikliğinin maksadının koronavirüs kapsamında kamu sıhhatini korumaktan çok uzak olduğu açıktır. Bayanlar, evlatlar ve dezavantajlı kümeler lehine hiçbir önlem almadan salt hapishane kapasitelerini azaltmak için yapılan tahliyeler ile bayan ve evlatların can güvenliği hiçe sayılmaktadır.

“İktidar tarafından tekraren vurgulanan bu hususun gerçeği çarpıttığı ortaya çıktı”

Bayan örgütlerinin görüşü alınmadan hazırlanan taslak mart ayının ortalarında basına yansımış, cinsî dokunulmazlığa karşı kabahatlerin infaz müddetlerinde kalıcı indirim yapılması üzerine bayan ve LGBTİ+ örgütleri tasarıya kuvvetle karşı çıkmıştı.  Bunun üzerine tasarıda değişikliğe gidilmiş ve cinsî dokunulmazlığa karşı kabahatler infaz indiriminin kapsamı dışında bırakılarak tasarı Adalet Komisyonu’na gönderilmiştir. Tasarının Adalet Komisyonu’na gönderildiği gün, iktidar “cinsel cürümlerin ve hatuna şiddet cürümlerinin infaz indirimi kapsamında olmadığını” açıklamıştı. Fakat, iktidar tarafından tekraren vurgulanan bu hususun gerçeği çarpıttığı devir içinde netleşmiştir. 

“Kadına yönelik şiddet cürümlerinin kapsamda olmadığı söylemi gerçek değil”

Paket kapsamında, kimi cürümlerin infaz vadelerinde indirime giden kalıcı düzenlemelerin yanı sıra, koronavirüs salgını nedeniyle –siyasi mahkumlar hariç tutularak– mahkumların saklı cezaevlerinden açık cezaevlerine geçişine ve açık cezaevlerinden de “izin” ismi altında tahliyesine imkân veren süreksiz düzenlemeler de mevcuttur. Her ne kadar hatun örgütlerinin uğraşı neticesinde cinsî dokunulmazlığa karşı cürümler bakımından kalıcı bir infaz indirimine gidilmemiş olsa da, iktidar tarafından tez edilenin bilakis, hatuna yönelik şiddetin infaz indirimi kapsamında olmadığını söylemek mümkün değildir. Her şeyden evvel, Türk Ceza Kanunu’nda  “kadına yönelik şiddet” diye bir cürüm yoktur. Şayet tabir edilmek istenen fizikî şiddet kasten yaralama ise, kasten yaralama hatası ve hatunların sıkça maruz bırakıldığı tehdit, hakaret, şantaj hataları kalıcı infaz indirimi kapsamındadır. Bu nedenle, hatuna yönelik şiddet hatasının infaz indirimi kapsamında olmadığı söylemi gerçeği yansıtmamaktadır.

“İznin tümden salıvermeye dönüşme riski bulunmaktadır”

Koronavirüs salgını nedeniyle getirildiği tabir edilen ve af sonucunu doğurma tehlikesi olan süreksiz düzenlemeler çok daha tasa vericidir. Değişiklikler uyarınca, halihazırda cezalarını açık cezaevlerinde çekmekte olan siyasi hükümlüler hariç tüm mahkumlar 31 Mayıs 2020’ye kadar olurlu sayılacak, bu müsaade gerekli olması halinde 31 Kasım 2020’ye kadar uzatılabilecektir. Bir farklı deyişle, cinsî dokunulmazlığa karşı günahlar, hatuna yönelik fizikî şiddet, hatun cinayetleri ya da cinayete teşebbüsten karar giymiş olanlar da dahil olmak üzere halihazırda açık cezaevinde olan tüm mahkumlar salıverilecektir. Tasarıya Komite aşamasında eklenen bir husus ile açık cezaevinden salınması planlanan hükümlülerin sayısını artırmak için, halihazırda saklı cezaevlerinde cezalarını çekmekte olan hükümlülerin de açık cezaevlerine geçiş mühleti nispeten azaltılmıştır. Buna nazaran sırf birkaç ay saklı cezaevinde kalmış olan bir hükümlü, getirilen kalıcı infaz indirim müddetlerinden de yararlanarak, direkt dışarı çıkabilir hale gelmektedir. Her ne kadar, bu salıvermeler bir “izin” halinde düzenlenmişse de, olurdan dönmemenin bir cezai yaptırımının olmadığı ve  “iznin” 7 ay üzere uzun bir müddet boyunca uzatılabileceği göz önüne alındığında bunun tümden bir salıvermeye dönüşme riski bulunmaktadır.

Koronavirüs nedeniyle “izin” ismi altında cinsî akın, evladın cinsî istismarı ve hatuna yönelik şiddet kabahatlerinin faili olan binlerce erkeğin, şiddete maruz kalan bayan, evlatlar ve cinsiyet kimliği ve yönelimi nedeniyle ayrımcılığa maruz bırakılan kümeler açısından hiçbir önleyici hami önlem alınmadan dışarıya salınması, faillerin hatun ve evlatlara musallat olması, hatun ve evlatlar başta olmak üzere tüm dezavantajlı öbeklerin hayatlarının tehlikeye girmesi mealine gelmektedir.

“7/24 faillerle birlikte olmak, şiddet riskini arttırmaktadır

Yapılan çalışmalar hatunların en çok konut içinde şiddet gördüklerini ortaya koymaktadır. Salgın sebebiyle konutta kalınan günlerde şiddete maruz bırakılan bayan, evlat ve tüm dezavantajlı öbekler için meskende 7/24 faillerle birlikte olmak, şiddet riskini arttırmaktadır. Dahası, 30 Mart 2020 tarihinde yayınlanan HSK kararıyla, yargıçlara “6284 Sayılı Kanun kapsamında verilen önlem kararlarının yükümlülerin koronavirüs kapsamında sıhhatini tehdit etmeyecek biçimde değerlendirilmesi” talimatı verilmiştir. Bu talimat, şiddet uygulayan faillere hakkında meskenden uzaklaştırma kararı verilmemesi ya da hatunların sığınaklara yerleştirilmemesi riskini doğurmaktadır.

Karantina günlerinde bayanların başvurabilecekleri mekanizmaların sonlandırılmasıyla hatunların mesken içi şiddetten uzaklaşmasının zorlaştırıldığı ve cezaevlerinden binlerce şiddet ve istismar failinin tahliye edileceği koşullar altında, devletin hala hatunlar ve evlatların korunması için alması gereken tedbirlere ait acil fiil planının bulunmaması önünde harikulâde telaşlıyız. Tüm bu riskler ortadayken, hiçbir sistematik müdafaa planı oluşturulmadan binlerce şiddet failinin salıverileceği bir devirde bayanların muhafaza önlemlerinin de ellerinden alınması, hatunların can güvenliğini hiçe saymak mealine gelmektedir.

“Acil aksiyon planını oluşturulup, ivedilikle önlemler alınmalı”

Tüm bu gelişmeler çerçevesinde, aşağıda imzası bulunan örgütler olarak, Devletin bayana ve evlada yönelik şiddetin önlenmesi konusunda yükümlülüğü olduğunu bir sefer daha hatırlatıyor, salgının yarattığı özellikli durumları da göz önüne alarak, Aile, Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere tüm ilgili kurum ve kuruluşları, bayana yönelik şiddetle ilgili aşağıdaki acil hareket planını oluşturmaya ve ivedilikle aşağıdaki önlemleri almaya çağırıyoruz:

“Kadınlar hakları konusunda bilgilendirilmeli, gerekli desteğe ulaştırılmalı”

İnfaz yasası ile salıverilecek bayana yönelik şiddet ve cinsî istismar failleri konusunda İstanbul Sözleşmesi’nin 56. Hususu uyarınca hatunların ve toplumsal cinsiyet temelli şiddete maruz bırakılan tüm öbür bireylerin bilgilendirilmesi yükümlülüğü polis, jandarma, bekçi muhtar vb. her türlü yolla bölgesine getirilmeli, güvenlik riski bildiren hatunlar yasal hakları konusunda bilgilendirilmeli, gereksinim duydukları desteklere acilen ulaştırılmalıdır.

“Fail üzerinde kontrol önlemleri uygulanmalı”

İnfaz yasası ile salıverilecek bayana yönelik şiddet ve cinsî istismar faillerinin sistematik olarak aktif bir biçimde takibi yapılmalı, koronavirüs nedeniyle faillere verilen “iznin” bir “tahliye” mealine gelmemesi için fail üzerinde teftiş önlemleri uygulanmalıdır.

“Tedbir kararlarını tarafına getirmeyenler hakkında cezai süreç uygulanmalı”

Tarafı olduğu İstanbul Kontratı uyarınca, Devlet, her türlü fevkalâde halde dahi hatuna yönelik şiddetle savaşta olumlu yükümlülük sahibidir. 6284 sayılı Kanun, hiçbir ihmale yahut keyfiyete yan bırakmaksızın, salgın vadesince de bayan ve evlatlar öncelik alınarak ivedi ve faal bir biçimde uygulanmalıdır. Önlem kararları, salgının yarattığı kişisel koşullar dikkate alınarak bayanların ve evlatların korunması yükümlülüğüne müsait bir halde verilmeli, önlem kararlarını tarafına getirmeyenler hakkında cezai süreç uygulanmalıdır.

“Acil Fiil Planı açıklanmalı ve haberlendirme yapılmalı”

Salgın devrinde bayan ve evlatlar başta olmak üzere tüm dezavantajlı öbeklerin şiddet görme tehlikesinin önlenmesi ve şiddetten uzaklaşabilmeleri için vakit kaybetmeden bir Acil Fiil Planı açıklanmalı ve bu haberlere erişimin kolaylıkla sağlanması için kamu spotu aracılığıyla haberlendirme yapılmalıdır.

Salgın periyodunda sığınak ve acil barınma gereksinimlerinin karşılanabilmesi maksadıyla sığınak olarak kullanılabilecek mekân ve yerlerin sayısı ve kapasitesi acilen artırılmalı, sığınaklarda gerekli sıhhat önlemleri en sıkı biçimde uygulanmalıdır.

“Cinsel şiddet buhran merkezlerinin kurulması için gerekli adımlar atılmalı”

Salgın koşullarında hatunların hastane ve karakollara erişmekte yaşadığı güçlük ve korkular göz önüne alındığında, Devletin İstanbul Sözleşmesi’nin 25. Unsuru yeterince oluşturmakla yükümlü olduğu cinsî şiddet buhran merkezleri ehemmiyeti bir kere daha ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, cinsî şiddet buhran merkezlerinin kurulması için gerekli adımlar ivedilikle atılmalıdır.

Alo 183 yahut hatuna yönelik şiddet için acilen kurulacak diğer bir hat, yalnızca toplumsal cinsiyet temelli şiddet özelinde 7/24 erişilebilir ve çok lisanlı bir Acil Yardım Hattı olarak çalışmalı, hatunlara toplumsal, ruhsal ve türel destek verilmesi sağlanmalıdır.  

 İmzacılar:

  1. 17 Mayıs Derneği
  2. İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası Komitesi 
  3. 78’liler Teşebbüsünden Hatunlar
  4. Adalar Vakfı Hatun Çalışma Kümesi
  5. Adana Bayan Dayanışma Merkezi ve Sığınma Hanesi Derneği (AKDAM)
  6. Adana Bayan Platformu
  7. Amazon Hatun ve Hayat Derneği
  8. Anadolu İş Hatunları Derneği (AİKAD)
  9. Anka Üreten Hatun Derneği 
  10. Antakya Hatun Dayanışması
  11. Antalya Feminist Kolektif
  12. Antalya Bayan Müşavere Merkezi ve Dayanışma Derneği
  13. Avrupa Hatun Lobisi – Türkiye Uyumu
  14. Aydın Hatun Efeler Derneği 
  15. Ayvalık Hatun İnisiyatifi
  16. Bağımsız Bayan Derneği
  17. Başlangıç Hatun Meclisi 
  18. Bir Hatun Bir Hayat Derneği
  19. Biz Cinsî Yönelim ve Cinsiyet Kimliği Araştırmaları Derneği 
  20. Bodrum Hatun Dayanışma Derneği
  21. Buca Bayan Platformu
  22. Bursa Bayan Platformu
  23. Cinsî Şiddetle Uğraş Derneği
  24. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği 
  25. Çanakkale Elder
  26. Çanakkale Bayan Dayanışma
  27. Çanakkale LGBTİ+ İnisiyatifi
  28. Çekmeköy Hatun Meclisi
  29. Çekmeköy Hatun Platformu
  30. Çeşme Hatun Teşebbüsü ve Üretim Kooperatifi (ÇEŞKA)
  31. Çiğli Evka-2 Bayan Kültür Derneği (Çekev)
  32. Demir Leblebi Bayan Derneği
  33. Demokratik Alevi Dernekleri Hatun Meclisi 
  34. Deniz Yıldızı Bayan Dayanışma Derneği 
  35. Denizli Hatun Platformu
  36. DİSK Birleşik Metal Sendikası Hatun Encümeni
  37. DİSK Bayan Encümeni
  38. Diyarbakır Dicle Amed Hatun Platformu
  39. Edirne Bayan Merkezi Müşavere Merkezi (EKAMEDER)
  40. Edirne Hatun Platformu
  41. Edirne Kent Kurulu Bayan Meclisi
  42. Ege Bayan Buluşması Platformu 
  43. Eğitim-senli Hatunlar
  44. Ekmek ve Gül 
  45. erktolia
  46. Erzincan Katre Hatun Istişare ve Dayanışma Derneği 
  47. Esenyalı Hatun Dayanışma Derneği 
  48. EŞİTİZ – Eşitlik İzleme Hatun Öbeği
  49. EVKAD/Adana
  50. FeminAmfi
  51. Fethiye Bayan Müşavere ve Dayanışma Derneği 
  52. Filmmor
  53. Gaziantep ZeugMADİ LGBTİ+
  54. Genç Yeşiller Kadınları 
  55. Giresun Bayan Platformu
  56. Güç-Kat Dezavantajlı Hatunlar Toplumsal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
  57. Gül Suyu Gülensu Bayan Dayanışma Meskeni Derneği 
  58. Günebakan Bayan Derneği
  59. Halkevci Bayanlar
  60. Hatay Hatunlar Birlikte Güçlü
  61. Havle Bayan Derneği
  62. İHD Ankara Bürosu Hatun Komisyonu 
  63. İHD İstanbul Hatun Komisyonu 
  64. İlerici Hatunlar Meclisi 
  65. İmece Hane Çalışanları Sendikası
  66. İstanbul Feminist Enstitü
  67. İzmir Amargi 
  68. İzmir Bayan Dayanışma Derneği
  69. İzmir Bayan Yerküresi Derneği 
  70. İzmir Hatun Platformu
  71. Kadıköy Kent Kurulu Hatun Meclisi 
  72. Kadıköy Kent Kurulu LGBTİ+ Meclisi
  73. Hatun Adayları Destekleme Derneği (Ka.Der)
  74. Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu
  75. Hatun Çalışmaları Derneği
  76. Hatun Dayanışma Vakfı
  77. Hatun Eğitim ve İstihdam Derneği (KEİD)
  78. Hatun Emeği Kolektifi
  79. Hatun Erkek Birlikte Çevre Eşitlik Derneği (KEBSED)
  80. Hatun Haklarını Muhafaza Derneği 
  81. Hatun Koalisyonu – Memleketler arası Çalışma Kümesi
  82. Bayan Meclisleri
  83. Hatun Mühendisler, Mimarlar, Kent Plancılar Kümesi
  84. Bayan Savunma Ağı
  85. Bayan Müellifler Derneği
  86. Hatunca Hayat Derneği 
  87. Hatunun İnsan Hakları – Yeni Tahliller Derneği
  88. Bayanlar Birlikte Güçlü – İstanbul 
  89. Hatunlar Birlikte Güçlü – İzmir 
  90. Hatunların Gücü Kültür Eğitim Dayanışma ve Yardım Sevenler Derneği (KADGÜÇ)
  91. Hatunların Kurtuluşu
  92. Bayanlarla Dayanışma Vakfı (KADAV)
  93. Kahdem – Hatunlara Türel Destek Merkezi 
  94. Kamer Vakfı
  95. Kampüs Cadıları
  96. Kampüssüzler’den Kadınlar 
  97. Kaos GL
  98. Kapatılan VAKAD Aktivistleri 
  99. Karabağlar Bayan Teşebbüsü Üretim ve İşletme Kooperatifi
  100. Karadeniz Bayan Dayanışma Derneği
  101. Karya Hatun Derneği
  102. Kayseri Hatun Dayanışma Derneği 
  103. KAZETE – Bağımsız Hatun Gazetesi
  104. KESK Bayan Meclisi 
  105. Kırkyama Hatun Dayanışması
  106. Al Biber Derneği
  107. Koza Bayan Derneği
  108. Körfez Bağımsız Hatun Dayanışması
  109. Kuir Eskişehir Lgbti Topluluğu
  110. Lotus Hatun Ömür ve Dayanışma Derneği
  111. Maltepeli Kadınlar 
  112. Mardin Şahmaran Hatun Platformu
  113. Mersin Hatun Platformu
  114. Mezopotamya Hatun Kooperatifi
  115. Mor Çatı Bayan Sığınağı Vakfı
  116. Mor Salkım Bayan Dayanışma Derneği
  117. Mor Sarmaşık
  118. Muğla Emek Benim Bayan Derneği
  119. Ordu Hatunu Güçlendirme Derneği 
  120. Özgür Genç Kadın 
  121. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Hatun Komisyonu 
  122. Samandağ Hatun Dayanışma Derneği
  123. Samsun Bayan Dayanışması
  124. Sancaktepe Lokal Demokrasi Hatun Meclisi 
  125. Sasalı Çevre Dayanışma ve Geliştirme Derneği’nden Hatunlar
  126. Seyhan Hatun Evlat Dayanışma Eğitim ve Kültür Derneği (SEKAD) 
  127. Hudut Tanımayan Kadınlar 
  128. Toplumsal Dayanışma Ağı – SODA 
  129. Sosyalist Hatun Meclisleri
  130. Söke Hatun Sığınma Istişare ve Dayanışma Derneği
  131. Sultangazi Bayan Dayanışma
  132. Şiddetsizlik Eğitim ve Araştırma Derneği Hatunları
  133. Tarsus Hatun Platformu
  134. TMMOB İstanbul İKK Bayan Encümeni
  135. Toplumsal Dayanışma için Psikologlar Derneği (TODAP) Hatun Komitesi
  136. Trabzon Bayan Gelişim ve Muhabere Derneği 
  137. Türk Hatunlar Birliği ve 80 Şubesi 
  138. Türkiye Hatun Dernekleri Federasyonu
  139. Türk Tabipler Birliği Bayan Hekimlik ve Bayan Sıhhati Kolu
  140. Uçan Süpürge Bayan Muhabere ve Araştırma Derneği 
  141. Uçan Süpürge Vakfı
  142. Urla Hatun Dayanışma Derneği 
  143. Üniversiteli Hatun Kolektifi
  144. Van Ahtamar Bayan Platformu
  145. Van Barosu Bayan Hakları Encümeni
  146. Türkiye Yunanistan Hatunları Barış Teşebbüsü WINPEACE
  147. Ömür Konutu Bayan Dayanışma Derneği
  148. Hayat Bayan Muhit Kültür ve İşletme Kooperatifi (YAKA-KOOP)
  149. Hayat Bayan Merkezi 
  150. Hayatta Hatun ve Sanat Derneği 
  151. Yeni Demokrat Kadın 
  152. Yeni Ömür Derneği’nden Kadınlar 
  153. Yeniyol’dan Hatunlar
  154. Yeşil Feministler 
  155. Yoğurtçu Hatun Forumu 
  156. Zonguldak Hatun Platformu 

[1]  https://www.evrensel.net/haber/400360/kadin-orgutleri-istismarin-ve-siddetin-onunu-acacak-bir-tasariyi-kabul-etmiyoruz

[2]  https://www.hurriyet.com.tr/galeri-ceza-infaz-indiriminde-son-durum-ne-41482340