2020'de kıtlık riskiyle karşı zıdda olan beş memleket

Yerküre umumunda koronavirüs nedeniyle vefatlar artarken Yerküre Besin Programı (WFP) ise yerkürenin karşı zıdda olduğu bir öbür kıymetli sorun olarak ‘açlık pandemisi’ne dikkat çekiyor. WFP’ye nazaran bu yıl azık gereksiniminde olacak insan sayısı ikiye katlanabilir.

Geçen yılın ahir 135 milyon açlıkla yaşıyordu. WFP, birden fazla devletin karantina pratiği nedeniyle bu rakamın 265 milyona çıkabileceği ikazında bulunuyor.

WFP Lideri David Beasley, Salı günkü açıklamasında “Koronavirüs ortaya çıkmadan evvel de, birkaç farklı sebepten ötürü 2020’nin 2. Yerküre Savaşı’ndan sonra en büyük insanlık bunalımı yaşanacak yıl olduğunu söylüyordum” dedi.

2019’da 8.3 milyar dolar bütçesi olan WFP’nin bu yıl faaliyetlerine devam edebilmesi için 10-12 milyar dolara gereksinimi var.

Açlık bunalımıyla karşı zıdda olan memleketler hangileri?

Yemen

Yemen, savaş başlamadan evvel Arap yerküresinin en fakir devletiydi.

Suudi Arabistan’ın 2015 yılında Husilere karşı öncülük ettiği operasyon devletteki durumu daha da kötüleştirdi.

BBC’ye konuşan WFP’nin başekonomisti ve Araştırma, Geliştirme, İzleme Ünitesi Lideri Arif Husain, “Yemen’de 2016 yılında tahminen üç ya da dört milyon bireye destek oluyorduk. Bugün bu sayı 12 milyona çıktı” dedi.

Memleketteki durumu daha da kötüleştiren bir sair problem ise, birtakım memleketlerin Husilerin yardım sevkiyatına mahzur olduğu tarafındaki savları nedeniyle WFP’nin ay başında yardımları durdurmak zorunda kalacağı açıklaması oldu.

Yemen’de birinci koronavirüs vakası bu ayın başında görüldü. Yardım kuruluşları salgının süratle memleketin sıhhat sistemi üzerinde büyük basınç oluşturacağı ihtarında bulunuyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti

WFP’ye nazaran 25 yıldır silahlı çatışmalarla boğuşan Kongo, yerkürede açlık bunalımının en ağır yaşandığı 2. devlet konumunda.

Memleket nüfusunun %15’inden ziyadesi ‘ciddi azık sıkıntısı’ yaşıyor. Bu da yerküre umumunda savaşların devam ettiği kesimlerdeki yardıma muhtaç 30 milyon kişi arasında oldukları manasına geliyor.

Husain, bu insanların gelecek üç ay içinde azık tedariklerinin garantiye alınması için yaklaşık 2 milyar dolara gereksinim duyulduğunu söylüyor ve “En olumsuz etkilenen öbekler artık daha güçlükle durumda” diyor.

Kongo’da yaklaşık 5 milyon kişi de konutlarını terk etmeye zorlandı, devlette ayrıyeten komşu memleketlerden gelen yaklaşık 500 bin göçmen de var.

Savaş kesimlerinde yaşamalarının yanı sıra, hanelerini terk etmek zorunda kalanlar, temel hijyen tesislerine erişimleri kısıtlı olduğu için koronavirüs salgınından da en makûs etkilenecek kümeler arasında mahal alıyor.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği UNHCR sözcüsü bu ay yaptığı açıklamada Kongo’da devam eden şiddet vakalarının koronavirüs salgınının önlenmesi eforlarını baltaladığını söyledi. Başşehir Kinsala, memlekette Covid-19 vakasının en çok görüldüğü nahiye oldu.

Venezuela

Listedeki gayrı devletlerin tersine, Venezuela’daki açlık savaş yahut çevresel faktörlerden değil memleketteki ekonomik durumdan kaynaklanıyor.

Venezuela yerkürenin en büyük petrol rezervlerine sahip olsa da, hiperenflasyon geçen yıl Ocak ayında %200’e çıktı, devlet nüfusunun üçte biri yardıma muhtaç hale geldi.

WFP’ye nazaran sıhhat çalışanlarının göç etmesiyle de devletteki durum giderek berbatlaştı.

Sıkıntılar bununla da hudutlu değil. Son yıllarda yaklaşık 4.8 milyon kişi (ülke nüfusunun %15’i) Venezuela’yı terk etti, yüzbinlerce Venezuelalı göçmen komşu devletlerde besin ıstırabı yaşıyor.

Güney Sudan

Yerkürenin en genç devleti olan Güney Sudan, kuzeyden bağımsızlığını 2011’de kazandı. Bunun, yıllar süren iç savaşı sonlandırması bekleniyordu ancak devlette sırf iki yıl sonra şiddetli çatışmalar yaşanmaya başladı.

WFP, Güney Sudan’daki ehliyetsiz beslenme ve açlığın 2011’den bu yana en bed seviyesine ulaştığı ihtarında bulundu. Devlet nüfusunun yaklaşık %60’ı her gün azık bulmakta zorluk yaşıyor.

Bu yıl Şark Afrika’yı saran çekirge dalgası da Güney Sudan’a ulaştı ve ekinlerin birçoklarını yok etti.

Husain, “Covid-19 ortaya çıkmasaydı çekirge istilası en büyük problem olacaktı” diyor.

Başkaca, yerkürenin petrole en bağımlı devletleri arasında mahal alan Güney Sudan’ın düşen petrol fiyatlarından da büyük orantıda etkilenmesi bekleniyor.

Johns Hopkins Üniversitesi’ne nazaran memlekette şimdilik sırf dört koronavirüs vakası görüldü.

Afganistan

Savaşın vurduğu bir gayri devlet olan Afganistan, ABD’nin 2001’deki işgalinden bu yana düze çıkamadı.

İşgalden 18 yıl sonra Afganistan nüfusunun yarısından ziyadesi hala yoksulluk haddi altında yaşıyor, 11 milyonda ziyade kişi de WFP’ye nazaran önemli besin problemi çekiyor.

Afgan hükümetinin donelerine nazaran memlekette 1000 koronavirüs vakası görüldü.

Rakamlar düşük görülse de memlekette testlere erişim kolay değil ve sıhhat sistemi yıllar süren çatışmalar nedeniyle zayıf durumda.

Ayrıyeten, 150 binden ziyade Afgan’ın Mart ayında koronavirüsün en çok görüldüğü memleketlerden olan İran’dan Afganistan’a dönmesi de salgının devlette süratle yayılacağı tasasını doğurdu. On binlerce kişi de Pakistan’dan Afganistan’a döndü.

130 milyon kişi fakirleşecek

Savaş, çevresel problemler yahut ekonomik buhranların vurduğu düşük ve orta gelirli devletlerde işsizlik ve gayri ekonomik meselelerin da koronavirüs salgınıyla tetikleneceği öngörüsü yapılıyor.

Emsal ekonomik ezalar yerküre umumunda birçok farklı devlette görülebilecek. Hasebiyle ekonomik açıdan daha zayıf olan bu memleketlere dışarıdan gelecek paranın da düşmesi kelam konusu olabilir.

  • Koronavirüs salgınının süreksiz olarak durdurduğu savaşlar ve çatışmalar
  • Afrika koronavirüs salgınıyla nasıl savaş edebilir?
  • Hindistan’da koronavirüs salgını sonrası sokağa çıkma yasağı kişisi trajediye dönüştü
  • Fransız filozof Edgar Morin: Koronavirüs toplulukta yozlaşan dayanışmayı güçlendiren bir yaklaşım oluşturabilir