Agos, Jıneps, Sabro ve Şalom: Yayın hayatına devam edebilmek için tahliller arıyoruz

Varlığını sürdürmeye çalışan iki lisanlı gazeteler yeni tip Koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle sıkıntı bir periyottan geçiyor. Okuyucuların online yayıncılığa sıcak bakmadığını ve kişilerin gazetelerini ellerinde istediğini belirten yayın direktörleri kendileri için bir farklı sorunun Koronavirüs nedeniyle reklam ve ilan gelirleri kaybetmek olduğunu söyledi.

bianet’ten Hikmet Adal’ın haberine nazaran Türkçe-Ermenice yayın yapan Agos gazetesinin Umumî Yayın Direktörü Yetvart Danzikyan, Türkçe-Süryanice yayın yapan Sabro gazetesinin Umumî Yayın Yönetmeni David Vergili, Türkçe- Ladino lisanında yayın yapan Şalom gazetesi Umumi Yayın Yönetmeni İvo Molinas ve Türkçe ile Kuzey Kafkas lisanlarında yayın yapan Jıneps gazetesinden Serap Canbek son durumu anlattı.

Danzikyan: Okuyucumuz basılı gazete istiyor

Pandeminin Türkiye gündemine girmesiyle birinci hafta gazeteyi basmadıklarını ve PDF formatında yayınladıklarını söyleyen Danzikyan, okuyucularının yaş ortalamasının çok yüksek olduğunu belirtti. Danzikyan laflarına şu biçimde devam etti: “Gördük ki, basılı bir gazete istiyorlar, gazeteyi ellerine almak istiyorlar. Online gazete onlara çok çokça hitap etmiyor. Biz de bu türlü bir periyotta gazete basıyor olmanın bir var olma biçimi olduğunu düşünerek tekrar basılı biçime geri döndük.

Lakin süreç bizi birkaç açıdan zorluyor. Biz gazetemizi abonelere ve bayilere kendimiz dağıtıyoruz. Dağıtımcıların sıhhatini düşünerek hudutlu bir dağıtım yapabiliyoruz şu aşamada ve bastıktan sonra gazeteyi dağıtmak için yalnızca bir günümüz oluyor.

“BİK 2020 ödeneğini erkene çekmeli”

Salgın nedeniyle birçok işletme kapandığı ve cenazeler yapılmadığı içinde de ilan konusunda büyük bir meşakkat içerisindeyiz. Süreç yalnızca bizi değil tüm azınlık gazeteleri zorluyor. Bu iş biraz daha uzarsa tüm azınlık gazeteleri olarak düşünceye gireceğiz. Zira kısıtlı imkanlarla çok dar bir muhite hitap eden gazeteleriz.

Haftalık olarak çıktığımız için daha çok Cuma, Cumartesi ve Pazar günleri satılıyor bizim gazete. Sokağa çıkma yasakları ve içtimaî izolasyon nedeniyle satışlarımız düştü. Bu formda devam ederse çok güçlükle günlerden geçeceğini söyleyebiliriz.

Basın İlan Kurumu azınlık gazetelerine resmi ilan vermiyor lakin 2012’den beri her yıl sınırlı bir ödenek, ek behresi ayırıyor. Bunu geçen senede yaptılar. Bu sene verecekleri ödeneği biraz erkene alırlarsa tüm azınlık gazetelerini rahatlatmış olurlar.”

Vergili: Haber yapmakta zorlanıyoruz

Sabro’nun aylık olarak yayınlandığını ve şimdilik sıradan çalışma nizamlarına devam ettiklerini kaydeden Vergili şunları söyledi:

“Nisan sayısı hem Türkiye hem de Avrupa’daki abonelerimize dağıtıma gönderildi. Nisan’da dağıtım açısından bir düşünceyle karşılaşmadık ancak salgının devam etmesi ya da durumun daha berbata gitmesi halinde gelecek aylarda ne yaparız bilmiyorum.

Abonelerimiz var lakin mevcut durum onları maddi durumunu etkilerse bizi de etkileyecektir. Zira salgın işleri bozulan birisinin para yatırmamasını beraberinde getirecektir.

Mayıs sayısı için çalıştığımız şu günlerde bizi zorlayan şey daha çok haber yapmak oldu. Röportaj, söyleşi üzere temel gazetecilik konusunda düşüncelerimiz oldu. Zira azınlık topluluğu Türkiye’de zati içine örtülü yaşıyor. Koronavirüs Süryanilerin daha ziyade içine kapanmasına neden oldu ve mevzular hakkında hiç konuşmama cephesinde bir eğilim var toplulukta. Çok yalın bir haberi yapmak bile günlerimizi alıyor. Görüşeceğimiz kişileri razı etmeye çalışıyoruz. Zira konuşmadıkları sürece bizim gazeteyi doldurmamız ya da haber yapmamız, son gelişmeleri aktarmamız mümkün değil.

“Abonelerimiz online gazete fikrine sıcak bakmıyor”

Şu anki sistemimiz online olarak dağıtıma da müsait değil. Kaldı ki internet sayfamızı da daha yeni açtık ve güncelledik. Abonelerimiz daha çok Avrupa’ya giden 2. kuşak Süryaniler yani 40-55 yaş arasındakiler olduğu için gazetelerini online olarak okumaya sıcak bakacaklarını da düşünmüyorum.

Başkaca çok kısıtlı bir kitleye hitap ettiğiniz için ilan ve reklamımız da çok çokça değil. Birinci kez geçtiğimiz sene Basın İlan Kurumu bize bir ödenek ayırdı. Bu ödeneğin böylesi bir buhran vaktinde verilmesi gazetemizi ekonomik olarak ıstıraptan kurtaracaktır.”

Molinas: 72 yıldır basılan bir gazeteyi online yayınlamak istemedik

“Fakat bizim en kıymetli gelir kaynağımız abonman ve reklam gelirleri. Bu süreçte sahife sayımızı düşürdük. Sahife sayısı azalmasına karşın tıpkı dolulukta devam ediyoruz. Reklam gelirlerimizde büyük bir düşüş var. Bu durum bizim için en büyük tehlike çanı.

“Sokağa çıkma yasakları nedeniyle dağıtımda aksamalar oluyor”

Zira devletten ilan alma imkanımız yok. Basın İlan Kurumu’nun yıllık bir ödeneği var lakin resmi ilanlardan gelen gelirle kıyaslanmayacak kadar küçük. Yeniden de bu destek bizim için büyük bir değere sahip. Reklamların sıfıra yaklaştığı şu günlerde 2020 yardımının erken yapılması için gerekli noktalara müracaatta bulunarak ricacı olacağız.Çünkü gazeteyi hem basılı olarak çıkarmaya çalışıyoruz hem de ayakta kalmaya çalışıyoruz.

Bir gayri sıkıntımızsa gazeteyi abonelerimizin konutlarına dağıtmak. Bu noktada ufak tefek zorluklarla, aksaklıklarla karşılaşıyoruz. Mesela sokağa çıkma yasakları nedeniyle perşembe, cuma ve hafta sonu gazetemizi dağıtamayacağız. Okuyucularımız umarım gecikmeyi şirin görür.”

Canbek: İmeceden mahrum kaldık

“Elbette okuyucularıma duyurumuzu yapıp anlayışla karşılamalarını diledik. O denli de oldu.  

Asıl tesir bir araya gelememek durumu ki, bizim gazete üzere mizanpajı, poşet etiketleme, gazete katlama ve poşetleme, gazeteyi matbaadan karşılayıp ofise taşıma, poşetlenen gazeteleri PTT yönetimine taşıma üzere çabucak bütün işleri imece metodu ile yapan bir ekibi üzen budur işte. Sanalda yapamadığınız, yapamayacağınız bir imeceden mahrum kalmak.

Ancak var olan durum sürdükçe PDF dağıtımını sürdüreceğiz. Risk durumu değişmediği sürece bu türlü. Gazetemizin aylık yayınlanıyor olması, uzayan sürecin bizdeki tesirini çok görünür kılmayacaktır. Haftalık bir yayın olsaydık gayrı şeyler konuşuyor olabilirdik. Bu arada PDF dağıtımına karar verip Nisan sayısını çalışmaya başlayınca bütün sınırlamaları da esnettik. Ve gazete tarihinde birinci kere 28 sahife olarak yayımlandı.

“Reklam gelirimiz olmadığı için değişen bir şey olmadı”

Reklam ve ilan gelirimiz ise zati yok kararında olduğundan bu bahiste değişen bir şey yok. Gazete daima zorluk çekti esasen. Bu devir matbaa ve posta sarfiyatının olmaması bizim için yeterli bir şey. Ofisi kullanamıyor olmamıza rağmen kira ödemek rahatsız edici olsa da…

Biz Basın İlan Kurumu’ndan ödenek almıyoruz. Aylık bir gazete olarak yasal sonlar içindeki haklarımız doğrultusunda ilan verilebilecekler listesinde olmalıyız. Yasal statüde azınlık değiliz gelgelelim Çerkes halkına yönelik yayın yapan bir gazeteyiz ve bu noktada müspet ayrımcılık uygulanarak gazetenin yayın hayatını sürdürmesi konusunda destek olunmasını isteriz”