Anayasa Mahkemesi'nden aile konutunun haczine ihlal kararı

Anayasa Duruşması (AYM), eşinin borcu nedeniyle aile konutunun haczedilmesine yaptığı itirazı reddedilen Emine G.’nin, Anayasa’nın 20’nci unsurunda garanti altına alınan ‘aile hayatına değer’ hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

İzmir’in Buca kazasında oturan Emine G.’nin eşine, ödenmediği argüman edilen iki çek nedeniyle icra takibi başlatıldı ve konutuna haciz konuldu. Emine G’nin ‘aile konutu’ şerhi konulması talebiyle açtığı dava kabul edildi. Daha sonra haczin kaldırılması talebiyle dava açan Emine G, konutun ailesinin ekonomik ve içtimaî durumuna münasip mesken vasfında olduğundan haczedilemeyeceğini, konutun satılmasının ailesinin parçalanmasına yol açacağını, şikâyetinin Anayasa’nın aileyi koruyan kararları ile mevzuat gözetildiğinde kabul edilmesi gerektiğini öne sürdü. Duruşma, canlı dava ehliyetsizliği nedeniyle şikayetin reddine karar verdi. Kararın münasebetinde İcra ve İflas Kanunu’na nazaran eşin borcundan ötürü aile konutunun icra yoluyla satışının yapılabileceği, ‘aile konutu’ şerhinin Emine G’ye ‘haczedilmezlik’ şikayetinde bulunma imkanı tanımadığı belirtildi. Karar düzeltme talebi reddedilen Emine G, 26 Mayıs 2016 tarihinde Anayasa Duruşması’na ferdi müracaatta bulundu.

Başvuruyu 12 Aralık 2019 tarihinde görüşen AYM, Anayasa’nın 20’nci hususunda teminat altına alınan ‘aile hayatına değer’ hakkının ihlal edildiğine 5 üyenin karşıoyu ve oyçokluğuyla karar verdi. Kararın bir örneği ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için tekrar yargılama yapılmak üzere İzmir 11’inci İcra Hukuk Mahkemesi’ne gönderildi. AYM’nin gerekçeli kararı Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlandı. Kararda, duruşmanın ‘haczedilemezlik’ şikayetini ileri sürebilme ehliyetini icra takibine taraf olanlarla sınırlayan tahlili nedeniyle müracaatçının, aile konutuna ilişkin Anayasa’nın 20 ve 41’inci hususlarındaki teminatların gözetilmediği savlarını öne sürme ve bunlara değer gösterilip gösterilmediğini tartıştırma imkanının ortadan kaldırıldığına dikkat çekildi.

“Mahkemenin tefsiri anayasal garantiye münasip değil”

Duruşmanın bu tahlilinin Anayasa’ya karşıt olduğuna işaret edilen AYM kararında şu tespitlere taraf verildi:

“Yargılama bir bütün halinde değerlendirildiğinde, borçlunun ve ailesinin haline münasip aile konutu vasfında olduğu tespit edilen taşınmazın üzerine konulan hacizden direkt etkilenecek müracaatçının aile konutuna ait teminatlardan yararlanarak meskeniyet teziyle dava açabileceği, binaenaleyh duruşmanın dava ehliyetine ait daraltıcı tefsirinin Anayasa’nın 20 ve 41’inci unsurlarındaki teminatlara iyi olmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan münasebetlerle aile hayatına değer hakkının öngördüğü müspet yükümlülükler bölgesine getirilmediği anlaşılmakla Anayasa’nın 20’inci hususunda garanti altına alınan aile hayatına hürmet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”