Ankara Barosu: Salda Gölü'nü iş makineleriyle tahrip edenler hakkında cürüm duyurusunda bulunduk

Millet Bahçesi yapılacağının açıklanmasıyla gelen tenkitlerin akabinde Cumhurbaşkanı ve AKP Umumî Yöneticisi Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın “Hiçbir biçimde betonlaştırmayacağız” dediği Burdur Salda Gölü’nde dün iş makineleri çalıştı. Ankara Barosu, sorumlular hakkında kabahat duyurusunda bulunduklarını açıkladı.

TIKLAYIN | Salda Gölü’nde iş makinaları durduruldu; sorumlular hakkında yasal süreç başlatıldı

 Suç duyurusunda, “Salda Gölü ve bulunduğu alan 383 sayılı Kanun Kararında Kararname Kararları uyarınca Kişisel Muhit Muhafaza Ortamı ilan edilmiştir. Salda Gölü ve muhiti 1. kademe Sit ortamı, Sulak Alan, Değerli tabiat sahası birebir devranda da “Salda gölü Tabiat Parkı” dır. Kişisel Muhit Muhafaza Nahiyesi ilan edilen yerlerde 19/f hususu uyarınca 2863 Sayılı Tabiat ve Kültür Varlıklarını Müdafaa Kanunu çerçevesinde alınan Sit kararları motamot beğenilen olacaktır.” denildi. 

Dilekçede, “Mutlak müdafaa altında olmasına karşın 12.04.2020 tarihinde “SALDİV” olarak anılan nahiyede yaklaşık 5 dekarlık kumluk alan iş makinaları ile tahrip edilmiş ve bu yerdeki kumlar taşınmaya başlanmışlardır. Yapılan ilmî çalışmalarda, kumluk meydanın biyomineralizasyon sonucu oluşan canlı yapılar olduğu tespit edilmiştir. Bilim kişileri, taşınan bu kumların, taşıdıkları noktada kararacağını söz etmekte, kumların alındığı alanların adeta bir canlının vücudunda açılan yaralar üzere olduğunu, artık orayı restore etmenin imkansız olduğun tabir etmektedir. Ama ne var ki Salda’nın kıymetine rağmen, basına da yansıyan ve kamunun vicdanını epey rahatsız eden hadise ile karşı zıdda kalınmıştır. Burdur’un Yeşilova kazasında bulunan doğal sit meydanı ve Kişisel Etraf Muhafaza Nahiyesi (ÖÇK) niteliğindeki Salda Gölü’nde geçtiğimiz günlerde imalatına başlanan Millet Bahçesi girişimi kapsamında milyonlarca yılda oluşan ve göle özelliğini veren beyaz renkli kumlar göl kıyısına inen iş makineleri ve kamyonlar ile Halk Plajı olarak kullanılan ortama taşınmaya başlanmıştır.” sözü kullanıldı. 

Cürüm duyurusunda şunlar kaydedildi: 

“Covid-19 salgını gerekçesiyle giriş çıkışların yasak olduğu şantiye sahasında sürdürülen hummalı çalışmalar sırasında, yetkililerin gölün doğal dokusuna zarar verilmeyeceğine ait olarak daha evvel yaptığı açıklamalarına karşın Salda Gölü’nün kumullarının, kelam konusu salgın sebebi ile ziyarete kapatılıp sahanın boşluğu fırsat bilinerek taşınarak tahrip edilmesi dikkat çekmektedir.

Göldeki biyomineralizasyon oluşumunun en ağır olduğu ortam olan Beyaz Adalar Mevkii’nden alınan kumullar, yekun bin metrekarenin üzerinde yapılaşma öngörülen Halk Plajı yerine getiriliyor. Millet Bahçesi girişimi kapsamında bu sahada otopark, kafe, sıhhat üniteleri, satış üniteleri, mescit ve tuvalet üzere yapılarla çevre donatıların yapılması planlanmaktadır. Türkiye Tabiatını Müdafaa Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, “Bir bilim kişisi olarak Salda Gölü kıyısında yapılacak millet bahçesi girişimini ben de inceledim. Çivi bile çakılmayacak söylemleriyle kolaya indirgenen girişimde asansör ve devasa klimalar var. Restoranlar, kahvehaneler, kafeteryalar, otoparklar var. Beton ve demirden çivilerin çakılacağı bu girişimin Salda Gölünü koruyacağına inanmadım.  Açıkçası ben mutmain olmadım” görüşünü lisana getirmiştir.

Tüm bunlara karşın iş makineleri tahribata başlamıştır. Türkiye’nin titizlikle müdafaası gereken Salda Gölü’ne özelliğini veren beyaz kumulların Millet Bahçesi uğruna tahrip edilmesi konusunda Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut Yönetimi (TOKİ) Başkanlığı, içtimaî medya hesabından yapmış olduğu paylaşımda yanlışlı olduklarını kabul etmektedirler. Kaldı ki mezkur açıklamada taraf alan, ‘Paylaşımlarda taraf alan imgeler yüklenici firmanın şantiye meydanı ve otopark kısmında arazi düzenleme imgeleri olup,… ‘ tabirinin kelam konusu aksiyonların kanıtı olan manzaraları açıklamaktan hayli uzak olduğu üzere, soruşturma evrakında taraf alan fotoğraflardan da açıkça anlaşılacağı üzere kelam konusu kumların iş makineleri ile ilişkin oldukları taraftan taşınmalarının düzenleme ile ilgisinin olmadığı aşikardır. Belirtmekte yarar vardır ki; böylesine hassas bir mevzuda, işbu dilekçeye bahis hareketlerden habersiz imajı verilmeye çalışılmasının da bir mana tabir etmemesi gerektiği kanısındayız. ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak bilinen eşsiz tabiat olağanüstüsü Salda Gölümüzün korunması hepimizin vazifesi olup geri dönülemez zararların oluşmaması için kabahat duyurusu neticesinde sağlıklı bir soruşturma yapılarak ceza davasının açılmasına yönelik iddianame hazırlanması ile Cumhuriyet savcılığınca soruşturma sürecinde Salda Gölü’nü muhafazaya yönelik önlemler alınması kıymetli ve gereklidir.

Anayasa’nın 56. hususunun bir numara ve 2. fıkrasında “Herkes, sağlıklı ve istikrarlı bir etrafta yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, etraf sıhhatini korumak ve muhit kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” kararı yan almaktadır. Anayasa’nın 56. unsurunun münasebetinde, vatandaşın korunmuş muhit kurallarında, vücut ve ruh sıhhati içinde hayatını sürdürmesini sağlamanın Devletin ödevi olduğu, Devletin hem kirlenmenin önlenmesi, hem de doğal muhitin korunması ve geliştirilmesi için gereken önlemleri alması gerektiği belirtilmiştir.

Bütün vatandaşların ortak varlığı olan muhitin korunması, uygunlaştırılması; kırsal ve kentsel ortamda arazinin ve doğal kaynakların en mütenasip halde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; devletin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihî zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sıhhat, uygarlık ve hayat seviyesinin geliştirilmesi ve garanti altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak tedbirleri, ekonomik ve toplumsal kalkınma maksatlarıyla koordinasyonlu olarak belli başlı hukuksal ve teknik esaslara nazaran düzenlenmek gayesiyle 9.8.1983 tarihinde kabul edilen 2872 sayılı Muhit Kanunu, 11.8.1983 günlü, 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 2872 sayılı Kanun’un 2. hususunda, sürdürülebilir etraf “Gelecek kuşakların gereksinim duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların etrafını oluşturan tüm çevresel pahaların her sahada (sosyal, ekonomik, fiziki vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini söz eder”; sürdürülebilir kalkınma ise “Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir etrafta yaşamasını garanti altına alan çevresel, ekonomik ve içtimaî gayeler arasında istikrar kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi tabir eder” halinde tanımlanmıştır. Lakin ne var ki laf konusu üzücü hadise ilgili kanun kararları ile açıkça çelişmektedir. Muhit Kanununda Etraf: “Canlıların hayatları boyunca bağlarını sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fizikî, içtimaî, ekonomik ve kültürel ortam olarak” tanımlanmıştır. Açıkladığımız Anayasal düzenlemeye koşut olarak Etraf Kanunu’nun 1. unsurunda Kanunun gayesi; bütün canlıların ortak varlığı olan etrafın, sürdürülebilir etraf ve sürdürülebilir kalkınma unsurları doğrultusunda korunması olduğu açıklanmış, 3.a/b hususlarında de muhitin korunma, kirliliğin önlenmesi ve etrafın uygunlaştırılması vazifesi gerçek ve hukukî insanlara verilmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 95’nci unsurunda baro idare şurasının hizmetlerine nokta verilmiş olup Kanun’un m. 95/2-21 düzenlemesine nazaran “Hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve bu kavramlara işlerlik kazandırmak,” baroların hizmetidir. Salda Gölü nezdinde gerçekleştirilen ve bir çok istikamette telafisi imkansız zararlara sebep olan fiiller nedeniyle insan hakları ve hukukun üstünlüğü zarara uğramaktadır. Hukukun üstünlüğünü ve etraf hakları ile ilişkili insan haklarını savunma, müdafaa ve bu haklara işlerlik kazandırma hizmeti olan Ankara Barosu Başkanlığı da “Salda Gölü” ortamının bütününü korumak için işbu hata duyurusunda bulunmaktadır.

2863 sayılı yasanın 65.maddesinde “Tescil edilen sit yerleri ve korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma yerlerinin bu Kanuna nazaran bildiri yahut ilan edilmiş olmasına karşın yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına yahut her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler ile (…) (1) müsaade alınmaksızın inşaî ve fiziki müdahale yapanlar yahut yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. (1) Bu Kanuna hilâf olarak yıkma yahut imar müsaadesi verenler, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. ” düzenlemesi mekan almaktadır. Kum çekilmek suretiyle yerin tahrip edilmesi açıkça 2863 sayılı Kanununun 65.maddesini ihlalidir. Bu buyruğu veren ve buyruğu noktasına getiren kamu vazifelileri ile kontrol ve gözetim yükümlülüğü ihmal edenler dahil tüm insanlar bu kabahatin işlenmesine direkt iştirak etmiştir.

Yukarıda açıklanan ve re’sen tespit edilecek gayrı nedenlerle; kasten yahut ihmalen hatası işleyen ve işlenmesine iştirak eden şüphelilerin tespit edilerek, hareketlerine iyi 2863 sayılı yasanın 65.maddesinde nokta alan günah nedeniyle gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını vekâleten arz ve talep ederiz.”