Ankara Barosu: Salda Gölü'nü iş makineleriyle tahrip edenler hakkında günah duyurusunda bulunduk

Millet Bahçesi yapılacağının açıklanmasıyla gelen tenkitlerin akabinde Cumhurbaşkanı ve AKP Umumi Yöneticisi Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın “Hiçbir formda betonlaştırmayacağız” dediği Burdur Salda Gölü’nde dün iş makineleri çalıştı. Ankara Barosu, sorumlular hakkında cürüm duyurusunda bulunduklarını açıkladı.

TIKLAYIN | Salda Gölü’nde iş makinaları durduruldu; sorumlular hakkında yasal süreç başlatıldı

 Suç duyurusunda, “Salda Gölü ve bulunduğu alan 383 sayılı Kanun Kararında Kararname Kararları uyarınca Şahsi Etraf Müdafaa Nahiyesi ilan edilmiştir. Salda Gölü ve muhiti 1. kademe Sit sahası, Sulak Alan, Değerli tabiat yeri tıpkı vakitte da “Salda gölü Tabiat Parkı” dır. Şahsi Etraf Himaye Yeri ilan edilen meydanlarda 19/f hususu uyarınca 2863 Sayılı Tabiat ve Kültür Varlıklarını Müdafaa Kanunu çerçevesinde alınan Sit kararları motamot tasdikli olacaktır.” denildi. 

Dilekçede, “Mutlak müdafaa altında olmasına karşın 12.04.2020 tarihinde “SALDİV” olarak anılan nahiyede yaklaşık 5 dekarlık kumluk alan iş makinaları ile tahrip edilmiş ve bu ortamdaki kumlar taşınmaya başlanmışlardır. Yapılan ilmî çalışmalarda, kumluk ortamın biyomineralizasyon sonucu oluşan canlı yapılar olduğu tespit edilmiştir. Bilim kişileri, taşınan bu kumların, taşıdıkları alanda kararacağını söz etmekte, kumların alındığı konumların adeta bir canlının vücudunda açılan yaralar üzere olduğunu, artık orayı restore etmenin imkansız olduğun tabir etmektedir. Fakat ne var ki Salda’nın ehemmiyetine rağmen, basına da yansıyan ve kamunun vicdanını epey rahatsız eden hadise ile karşı zıdda kalınmıştır. Burdur’un Yeşilova kazasında bulunan doğal sit ortamı ve Kişisel Etraf Müdafaa Nahiyesi (ÖÇK) niteliğindeki Salda Gölü’nde geçtiğimiz günlerde imalatına başlanan Millet Bahçesi girişimi kapsamında milyonlarca yılda oluşan ve göle özelliğini veren beyaz renkli kumlar göl kıyısına inen iş makineleri ve kamyonlar ile Halk Plajı olarak kullanılan yere taşınmaya başlanmıştır.” tabiri kullanıldı. 

Günah duyurusunda şunlar kaydedildi: 

“Covid-19 salgını gerekçesiyle giriş çıkışların yasak olduğu şantiye ortamında sürdürülen hummalı çalışmalar sırasında, yetkililerin gölün doğal dokusuna zarar verilmeyeceğine ait olarak daha evvel yaptığı açıklamalarına karşın Salda Gölü’nün kumullarının, kelam konusu salgın sebebi ile ziyarete kapatılıp ortamın boşluğu fırsat bilinerek taşınarak tahrip edilmesi dikkat çekmektedir.

Göldeki biyomineralizasyon oluşumunun en ağır olduğu nahiye olan Beyaz Adalar Mevkii’nden alınan kumullar, yekun bin metrekarenin üzerinde yapılaşma öngörülen Halk Plajı ortamına getiriliyor. Millet Bahçesi girişimi kapsamında bu yerde otopark, kafe, sıhhat üniteleri, satış üniteleri, mescit ve tuvalet üzere yapılarla içtimaî donatıların yapılması planlanmaktadır. Türkiye Tabiatını Himaye Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, “Bir bilim kişisi olarak Salda Gölü kıyısında yapılacak millet bahçesi girişimini ben de inceledim. Çivi bile çakılmayacak söylemleriyle yalına indirgenen girişimde asansör ve devasa klimalar var. Restoranlar, kahvehaneler, kafeteryalar, otoparklar var. Beton ve demirden çivilerin çakılacağı bu girişimin Salda Gölünü koruyacağına inanmadım.  Açıkçası ben mutmain olmadım” görüşünü lisana getirmiştir.

Tüm bunlara karşın iş makineleri tahribata başlamıştır. Türkiye’nin titizlikle müdafaası gereken Salda Gölü’ne özelliğini veren beyaz kumulların Millet Bahçesi uğruna tahrip edilmesi konusunda Muhit ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut Yönetimi (TOKİ) Başkanlığı, içtimaî medya hesabından yapmış olduğu paylaşımda günahlı olduklarını kabul etmektedirler. Kaldı ki mezkur açıklamada taraf alan, ‘Paylaşımlarda bölge alan manzaralar yüklenici firmanın şantiye yeri ve otopark kısmında arazi düzenleme imgeleri olup,… ‘ tabirinin laf konusu hareketlerin kanıtı olan imajları açıklamaktan epeyce uzak olduğu üzere, soruşturma belgesinde mekan alan fotoğraflardan da açıkça anlaşılacağı üzere laf konusu kumların iş makineleri ile ilişkin oldukları bölgeden taşınmalarının düzenleme ile ilgisinin olmadığı aşikardır. Belirtmekte yarar vardır ki; böylesine hassas bir hususta, işbu dilekçeye bahis aksiyonlardan habersiz imajı verilmeye çalışılmasının da bir meal söz etmemesi gerektiği kanısındayız. ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak bilinen eşsiz tabiat olağanüstüsü Salda Gölümüzün korunması hepimizin vazifesi olup geri dönülemez zararların oluşmaması için cürüm duyurusu neticesinde sağlıklı bir soruşturma yapılarak ceza davasının açılmasına yönelik iddianame hazırlanması ile Cumhuriyet savcılığınca soruşturma sürecinde Salda Gölü’nü himayeye yönelik önlemler alınması değerli ve gereklidir.

Anayasa’nın 56. unsurunun 1. ve 2. fıkrasında “Herkes, sağlıklı ve istikrarlı bir muhitte yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, etraf sıhhatini korumak ve etraf kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” kararı konum almaktadır. Anayasa’nın 56. hususunun münasebetinde, vatandaşın korunmuş etraf koşullarında, vücut ve ruh sıhhati içinde ömrünü sürdürmesini sağlamanın Devletin ödevi olduğu, Devletin hem kirlenmenin önlenmesi, hem de olağan etrafın korunması ve geliştirilmesi için gereken önlemleri alması gerektiği belirtilmiştir.

Bütün vatandaşların ortak varlığı olan muhitin korunması, uygunlaştırılması; kırsal ve kentsel yerde arazinin ve doğal kaynakların en tutarlı halde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; memleketin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihi zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sıhhat, uygarlık ve hayat seviyesinin geliştirilmesi ve garanti altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak tedbirleri, ekonomik ve çevre kalkınma gayeleriyle entegrasyonlu olarak makul hukuksal ve teknik esaslara nazaran düzenlenmek maksadıyla 9.8.1983 tarihinde kabul edilen 2872 sayılı Etraf Kanunu, 11.8.1983 günlü, 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 2872 sayılı Kanun’un 2. unsurunda, sürdürülebilir etraf “Gelecek kuşakların muhtaçlık duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların muhitini oluşturan tüm çevresel kıymetlerin her sahada (sosyal, ekonomik, fiziki vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini tabir eder”; sürdürülebilir kalkınma ise “Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir muhitte yaşamasını teminat altına alan çevresel, ekonomik ve toplumsal gayeler arasında istikrar kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi söz eder” formunda tanımlanmıştır. Lakin ne var ki kelam konusu üzücü hadise ilgili kanun kararları ile açıkça çelişmektedir. Muhit Kanununda Muhit: “Canlıların hayatları boyunca münasebetlerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fizikî, çevre, ekonomik ve kültürel ortam olarak” tanımlanmıştır. Açıkladığımız Anayasal düzenlemeye koşut olarak Muhit Kanunu’nun 1. hususunda Kanunun hedefi; bütün canlıların ortak varlığı olan muhitin, sürdürülebilir muhit ve sürdürülebilir kalkınma unsurları doğrultusunda korunması olduğu açıklanmış, 3.a/b hususlarında de muhitin korunma, kirliliğin önlenmesi ve etrafın uygunlaştırılması hizmeti gerçek ve hukuksal bireylere verilmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 95’nci hususunda baro idare şurasının hizmetlerine bölge verilmiş olup Kanun’un m. 95/2-21 düzenlemesine nazaran “Hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve bu kavramlara işlerlik kazandırmak,” baroların hizmetidir. Salda Gölü nezdinde gerçekleştirilen ve bir çok istikamette telafisi imkansız zararlara sebep olan fiiller nedeniyle insan hakları ve hukukun üstünlüğü zarara uğramaktadır. Hukukun üstünlüğünü ve muhit hakları ile ilişkili insan haklarını savunma, müdafaa ve bu haklara işlerlik kazandırma vazifesi olan Ankara Barosu Başkanlığı da “Salda Gölü” sahasının bütününü korumak için işbu hata duyurusunda bulunmaktadır.

2863 sayılı yasanın 65.maddesinde “Tescil edilen sit yerleri ve korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma meydanlarının bu Kanuna nazaran bildiri yahut ilan edilmiş olmasına karşın yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına yahut her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler ile (…) (1) müsaade alınmaksızın inşaî ve fiziki müdahale yapanlar yahut yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. (1) Bu Kanuna hilâf olarak yıkma yahut imar müsaadesi verenler, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. ” düzenlemesi yan almaktadır. Kum çekilmek suretiyle meydanın tahrip edilmesi açıkça 2863 sayılı Kanununun 65.maddesini ihlalidir. Bu buyruğu veren ve buyruğu konumuna getiren kamu hizmetlileri ile kontrol ve gözetim yükümlülüğü ihmal edenler dahil tüm şahıslar bu hatanın işlenmesine direkt iştirak etmiştir.

Yukarıda açıklanan ve re’sen tespit edilecek gayri nedenlerle; kasten yahut ihmalen cürmü işleyen ve işlenmesine iştirak eden şüphelilerin tespit edilerek, aksiyonlarına tutarlı 2863 sayılı yasanın 65.maddesinde nokta alan hata nedeniyle gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını vekâleten arz ve talep ederiz.”