Ankara Barosu: Salda Gölü'nü iş makineleriyle tahrip edenler hakkında hata duyurusunda bulunduk

Millet Bahçesi yapılacağının açıklanmasıyla gelen tenkitlerin akabinde Cumhurbaşkanı ve AKP Umumî Yöneticisi Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın “Hiçbir formda betonlaştırmayacağız” dediği Burdur Salda Gölü’nde dün iş makineleri çalıştı. Ankara Barosu, sorumlular hakkında kabahat duyurusunda bulunduklarını açıkladı.

TIKLAYIN | Salda Gölü’nde iş makinaları durduruldu; sorumlular hakkında yasal süreç başlatıldı

 Suç duyurusunda, “Salda Gölü ve bulunduğu alan 383 sayılı Kanun Kararında Kararname Kararları uyarınca Şahsi Muhit Muhafaza Nahiyesi ilan edilmiştir. Salda Gölü ve muhiti 1. kademe Sit yeri, Sulak Alan, Değerli tabiat ortamı birebir devranda da “Salda gölü Tabiat Parkı” dır. Hususî Etraf Muhafaza Ortamı ilan edilen yerlerde 19/f unsuru uyarınca 2863 Sayılı Tabiat ve Kültür Varlıklarını Müdafaa Kanunu çerçevesinde alınan Sit kararları motamot makbul olacaktır.” denildi. 

Dilekçede, “Mutlak müdafaa altında olmasına karşın 12.04.2020 tarihinde “SALDİV” olarak anılan ortamda yaklaşık 5 dekarlık kumluk alan iş makinaları ile tahrip edilmiş ve bu meydandaki kumlar taşınmaya başlanmışlardır. Yapılan ilmî çalışmalarda, kumluk sahanın biyomineralizasyon sonucu oluşan canlı yapılar olduğu tespit edilmiştir. Bilim kişileri, taşınan bu kumların, taşıdıkları bölgede kararacağını tabir etmekte, kumların alındığı konumların adeta bir canlının vücudunda açılan yaralar üzere olduğunu, artık orayı restore etmenin imkansız olduğun tabir etmektedir. Fakat ne var ki Salda’nın ehemmiyetine rağmen, basına da yansıyan ve kamunun vicdanını hayli rahatsız eden hadise ile karşı zıdda kalınmıştır. Burdur’un Yeşilova kazasında bulunan doğal sit sahası ve Kişisel Etraf Müdafaa Ortamı (ÖÇK) niteliğindeki Salda Gölü’nde geçtiğimiz günlerde imalatına başlanan Millet Bahçesi girişimi kapsamında milyonlarca yılda oluşan ve göle özelliğini veren beyaz renkli kumlar göl kıyısına inen iş makineleri ve kamyonlar ile Halk Plajı olarak kullanılan kesime taşınmaya başlanmıştır.” sözü kullanıldı. 

Hata duyurusunda şunlar kaydedildi: 

“Covid-19 salgını gerekçesiyle giriş çıkışların yasak olduğu şantiye ortamında sürdürülen hummalı çalışmalar sırasında, yetkililerin gölün doğal dokusuna zarar verilmeyeceğine ait olarak daha evvel yaptığı açıklamalarına karşın Salda Gölü’nün kumullarının, laf konusu salgın sebebi ile ziyarete kapatılıp yerin boşluğu fırsat bilinerek taşınarak tahrip edilmesi dikkat çekmektedir.

Göldeki biyomineralizasyon oluşumunun en ağır olduğu nahiye olan Beyaz Adalar Mevkii’nden alınan kumullar, yekun bin metrekarenin üzerinde yapılaşma öngörülen Halk Plajı nahiyesine getiriliyor. Millet Bahçesi girişimi kapsamında bu yerde otopark, kafe, sıhhat üniteleri, satış üniteleri, mescit ve tuvalet üzere yapılarla içtimaî donatıların yapılması planlanmaktadır. Türkiye Tabiatını Himaye Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, “Bir bilim kişisi olarak Salda Gölü kıyısında yapılacak millet bahçesi girişimini ben de inceledim. Çivi bile çakılmayacak söylemleriyle olağana indirgenen girişimde asansör ve devasa klimalar var. Restoranlar, kahvehaneler, kafeteryalar, otoparklar var. Beton ve demirden çivilerin çakılacağı bu girişimin Salda Gölünü koruyacağına inanmadım.  Açıkçası ben mutmain olmadım” görüşünü lisana getirmiştir.

Tüm bunlara karşın iş makineleri tahribata başlamıştır. Türkiye’nin titizlikle müdafaası gereken Salda Gölü’ne özelliğini veren beyaz kumulların Millet Bahçesi uğruna tahrip edilmesi konusunda Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut Yönetimi (TOKİ) Başkanlığı, toplumsal medya hesabından yapmış olduğu paylaşımda yanlışlı olduklarını kabul etmektedirler. Kaldı ki mezkur açıklamada taraf alan, ‘Paylaşımlarda taraf alan imajlar yüklenici firmanın şantiye sahası ve otopark kısmında arazi düzenleme imgeleri olup,… ‘ tabirinin laf konusu aksiyonların kanıtı olan imgeleri açıklamaktan epey uzak olduğu üzere, soruşturma evrakında yan alan fotoğraflardan da açıkça anlaşılacağı üzere kelam konusu kumların iş makineleri ile ilişkin oldukları taraftan taşınmalarının düzenleme ile ilgisinin olmadığı aşikardır. Belirtmekte yarar vardır ki; böylesine hassas bir bahiste, işbu dilekçeye bahis aksiyonlardan habersiz imajı verilmeye çalışılmasının da bir mana söz etmemesi gerektiği kanısındayız. ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak bilinen eşsiz tabiat mükemmeli Salda Gölümüzün korunması hepimizin vazifesi olup geri dönülemez zararların oluşmaması için kabahat duyurusu neticesinde sağlıklı bir soruşturma yapılarak ceza davasının açılmasına yönelik iddianame hazırlanması ile Cumhuriyet savcılığınca soruşturma sürecinde Salda Gölü’nü himayeye yönelik önlemler alınması değerli ve gereklidir.

Anayasa’nın 56. hususunun 1. ve 2. fıkrasında “Herkes, sağlıklı ve istikrarlı bir etrafta yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, etraf sıhhatini korumak ve muhit kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” kararı taraf almaktadır. Anayasa’nın 56. hususunun münasebetinde, vatandaşın korunmuş muhit koşullarında, vücut ve ruh sıhhati içinde ömrünü sürdürmesini sağlamanın Devletin ödevi olduğu, Devletin hem kirlenmenin önlenmesi, hem de olağan muhitin korunması ve geliştirilmesi için gereken önlemleri alması gerektiği belirtilmiştir.

Bütün vatandaşların ortak varlığı olan etrafın korunması, güzelleştirilmesi; kırsal ve kentsel yerde arazinin ve doğal kaynakların en tutarlı halde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; devletin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihî zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sıhhat, uygarlık ve hayat seviyesinin geliştirilmesi ve garanti altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak tedbirleri, ekonomik ve çevre kalkınma gayeleriyle entegrasyonlu olarak muayyen hukuksal ve teknik esaslara nazaran düzenlenmek maksadıyla 9.8.1983 tarihinde kabul edilen 2872 sayılı Etraf Kanunu, 11.8.1983 günlü, 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 2872 sayılı Kanun’un 2. hususunda, sürdürülebilir etraf “Gelecek kuşakların muhtaçlık duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların etrafını oluşturan tüm çevresel pahaların her meydanda (sosyal, ekonomik, fiziki vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini söz eder”; sürdürülebilir kalkınma ise “Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir muhitte yaşamasını garanti altına alan çevresel, ekonomik ve çevre gayeler arasında istikrar kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi söz eder” biçiminde tanımlanmıştır. Lakin ne var ki kelam konusu üzücü hadise ilgili kanun kararları ile açıkça çelişmektedir. Muhit Kanununda Muhit: “Canlıların hayatları boyunca alakalarını sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fizikî, içtimaî, ekonomik ve kültürel ortam olarak” tanımlanmıştır. Açıkladığımız Anayasal düzenlemeye koşut olarak Etraf Kanunu’nun 1. unsurunda Kanunun gayesi; bütün canlıların ortak varlığı olan etrafın, sürdürülebilir etraf ve sürdürülebilir kalkınma unsurları doğrultusunda korunması olduğu açıklanmış, 3.a/b unsurlarında de muhitin korunma, kirliliğin önlenmesi ve muhitin uygunlaştırılması vazifesi gerçek ve hukuksal bireylere verilmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 95’nci unsurunda baro idare heyetinin hizmetlerine bölge verilmiş olup Kanun’un m. 95/2-21 düzenlemesine nazaran “Hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve bu kavramlara işlerlik kazandırmak,” baroların hizmetidir. Salda Gölü nezdinde gerçekleştirilen ve bir çok tarafta telafisi imkansız zararlara sebep olan fiiller nedeniyle insan hakları ve hukukun üstünlüğü zarara uğramaktadır. Hukukun üstünlüğünü ve etraf hakları ile kontaklı insan haklarını savunma, müdafaa ve bu haklara işlerlik kazandırma hizmeti olan Ankara Barosu Başkanlığı da “Salda Gölü” yerinin bütününü korumak için işbu hata duyurusunda bulunmaktadır.

2863 sayılı yasanın 65.maddesinde “Tescil edilen sit ortamları ve korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma ortamlarının bu Kanuna nazaran bildirim yahut ilan edilmiş olmasına karşın yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına yahut her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler ile (…) (1) müsaade alınmaksızın inşaî ve fiziki müdahale yapanlar yahut yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. (1) Bu Kanuna ters olarak yıkma yahut imar müsaadesi verenler, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. ” düzenlemesi taraf almaktadır. Kum çekilmek suretiyle meydanın tahrip edilmesi açıkça 2863 sayılı Kanununun 65.maddesini ihlalidir. Bu buyruğu veren ve buyruğu yanına getiren kamu vazifelileri ile murakabe ve gözetim yükümlülüğü ihmal edenler dahil tüm şahıslar bu günahın işlenmesine direkt iştirak etmiştir.

Yukarıda açıklanan ve re’sen tespit edilecek gayrı nedenlerle; kasten yahut ihmalen kabahati işleyen ve işlenmesine iştirak eden şüphelilerin tespit edilerek, aksiyonlarına iyi 2863 sayılı yasanın 65.maddesinde nokta alan günah nedeniyle gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını vekâleten arz ve talep ederiz.”