Ankara Barosu: Salda Gölü'nü iş makineleriyle tahrip edenler hakkında kabahat duyurusunda bulunduk

Millet Bahçesi yapılacağının açıklanmasıyla gelen tenkitlerin akabinde Cumhurbaşkanı ve AKP Umumi Lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın “Hiçbir halde betonlaştırmayacağız” dediği Burdur Salda Gölü’nde dün iş makineleri çalıştı. Ankara Barosu, sorumlular hakkında günah duyurusunda bulunduklarını açıkladı.

TIKLAYIN | Salda Gölü’nde iş makinaları durduruldu; sorumlular hakkında yasal süreç başlatıldı

 Suç duyurusunda, “Salda Gölü ve bulunduğu alan 383 sayılı Kanun Kararında Kararname Kararları uyarınca Şahsi Muhit Müdafaa Nahiyesi ilan edilmiştir. Salda Gölü ve etrafı 1. aşama Sit sahası, Sulak Alan, Kıymetli tabiat yeri birebir devirde da “Salda gölü Tabiat Parkı” dır. Şahsi Etraf Himaye Ortamı ilan edilen ortamlarda 19/f unsuru uyarınca 2863 Sayılı Tabiat ve Kültür Varlıklarını Müdafaa Kanunu çerçevesinde alınan Sit kararları motamot tasdikli olacaktır.” denildi. 

Dilekçede, “Mutlak himaye altında olmasına karşın 12.04.2020 tarihinde “SALDİV” olarak anılan nahiyede yaklaşık 5 dekarlık kumluk alan iş makinaları ile tahrip edilmiş ve bu yerdeki kumlar taşınmaya başlanmışlardır. Yapılan ilmî çalışmalarda, kumluk yerin biyomineralizasyon sonucu oluşan canlı yapılar olduğu tespit edilmiştir. Bilim kişileri, taşınan bu kumların, taşıdıkları konumda kararacağını tabir etmekte, kumların alındığı mahallerin adeta bir canlının vücudunda açılan yaralar üzere olduğunu, artık orayı restore etmenin imkansız olduğun tabir etmektedir. Lakin ne var ki Salda’nın değerine rağmen, basına da yansıyan ve kamunun vicdanını hayli rahatsız eden hadise ile karşı zıdda kalınmıştır. Burdur’un Yeşilova kazasında bulunan doğal sit yeri ve Şahsi Etraf Muhafaza Yeri (ÖÇK) niteliğindeki Salda Gölü’nde geçtiğimiz günlerde imalatına başlanan Millet Bahçesi girişimi kapsamında milyonlarca yılda oluşan ve göle özelliğini veren beyaz renkli kumlar göl kıyısına inen iş makineleri ve kamyonlar ile Halk Plajı olarak kullanılan kesime taşınmaya başlanmıştır.” sözü kullanıldı. 

Kabahat duyurusunda şunlar kaydedildi: 

“Covid-19 salgını gerekçesiyle giriş çıkışların yasak olduğu şantiye sahasında sürdürülen hummalı çalışmalar sırasında, yetkililerin gölün doğal dokusuna zarar verilmeyeceğine ait olarak daha evvel yaptığı açıklamalarına karşın Salda Gölü’nün kumullarının, kelam konusu salgın sebebi ile ziyarete kapatılıp meydanın boşluğu fırsat bilinerek taşınarak tahrip edilmesi dikkat çekmektedir.

Göldeki biyomineralizasyon oluşumunun en ağır olduğu yer olan Beyaz Adalar Mevkii’nden alınan kumullar, yekun bin metrekarenin üzerinde yapılaşma öngörülen Halk Plajı yerine getiriliyor. Millet Bahçesi girişimi kapsamında bu yerde otopark, kafe, sıhhat üniteleri, satış üniteleri, mescit ve tuvalet üzere yapılarla içtimaî donatıların yapılması planlanmaktadır. Türkiye Tabiatını Himaye Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, “Bir bilim kişisi olarak Salda Gölü kıyısında yapılacak millet bahçesi girişimini ben de inceledim. Çivi bile çakılmayacak söylemleriyle yalına indirgenen girişimde asansör ve devasa klimalar var. Restoranlar, kahvehaneler, kafeteryalar, otoparklar var. Beton ve demirden çivilerin çakılacağı bu girişimin Salda Gölünü koruyacağına inanmadım.  Açıkçası ben mutmain olmadım” görüşünü lisana getirmiştir.

Tüm bunlara karşın iş makineleri tahribata başlamıştır. Türkiye’nin titizlikle müdafaası gereken Salda Gölü’ne özelliğini veren beyaz kumulların Millet Bahçesi uğruna tahrip edilmesi konusunda Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut Yönetimi (TOKİ) Başkanlığı, toplumsal medya hesabından yapmış olduğu paylaşımda kusurlu olduklarını kabul etmektedirler. Kaldı ki mezkur açıklamada konum alan, ‘Paylaşımlarda bölge alan imgeler yüklenici firmanın şantiye meydanı ve otopark kısmında arazi düzenleme imgeleri olup,… ‘ tabirinin kelam konusu aksiyonların kanıtı olan imgeleri açıklamaktan epey uzak olduğu üzere, soruşturma belgesinde nokta alan fotoğraflardan da açıkça anlaşılacağı üzere kelam konusu kumların iş makineleri ile ilişkin oldukları alandan taşınmalarının düzenleme ile ilgisinin olmadığı aşikardır. Belirtmekte yarar vardır ki; böylesine hassas bir mevzuda, işbu dilekçeye mevzu aksiyonlardan habersiz manzarası verilmeye çalışılmasının da bir mana söz etmemesi gerektiği kanısındayız. ‘Türkiye’nin Maldivleri’ olarak bilinen eşsiz tabiat olağanüstüsü Salda Gölümüzün korunması hepimizin hizmeti olup geri dönülemez zararların oluşmaması için günah duyurusu neticesinde sağlıklı bir soruşturma yapılarak ceza davasının açılmasına yönelik iddianame hazırlanması ile Cumhuriyet savcılığınca soruşturma sürecinde Salda Gölü’nü müdafaaya yönelik önlemler alınması kıymetli ve gereklidir.

Anayasa’nın 56. hususunun bir numara ve 2. fıkrasında “Herkes, sağlıklı ve istikrarlı bir muhitte yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, muhit sıhhatini korumak ve etraf kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” kararı nokta almaktadır. Anayasa’nın 56. hususunun münasebetinde, vatandaşın korunmuş muhit kaidelerinde, vücut ve ruh sıhhati içinde ömrünü sürdürmesini sağlamanın Devletin ödevi olduğu, Devletin hem kirlenmenin önlenmesi, hem de doğal muhitin korunması ve geliştirilmesi için gereken önlemleri alması gerektiği belirtilmiştir.

Bütün vatandaşların ortak varlığı olan muhitin korunması, güzelleştirilmesi; kırsal ve kentsel sahada arazinin ve doğal kaynakların en mütenasip biçimde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; devletin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihi zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sıhhat, uygarlık ve ömür seviyesinin geliştirilmesi ve teminat altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak tedbirleri, ekonomik ve toplumsal kalkınma gayeleriyle koordinasyonlu olarak belli hukuksal ve teknik esaslara nazaran düzenlenmek maksadıyla 9.8.1983 tarihinde kabul edilen 2872 sayılı Etraf Kanunu, 11.8.1983 günlü, 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 2872 sayılı Kanun’un 2. hususunda, sürdürülebilir etraf “Gelecek kuşakların muhtaçlık duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların etrafını oluşturan tüm çevresel pahaların her ortamda (sosyal, ekonomik, fiziki vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini tabir eder”; sürdürülebilir kalkınma ise “Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir etrafta yaşamasını garanti altına alan çevresel, ekonomik ve çevre gayeler arasında istikrar kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi söz eder” formunda tanımlanmıştır. Gelgelelim ne var ki laf konusu üzücü hadise ilgili kanun kararları ile açıkça çelişmektedir. Etraf Kanununda Etraf: “Canlıların ömürleri boyunca bağlantılarını sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fizikî, toplumsal, ekonomik ve kültürel ortam olarak” tanımlanmıştır. Açıkladığımız Anayasal düzenlemeye koşut olarak Etraf Kanunu’nun 1. unsurunda Kanunun maksadı; bütün canlıların ortak varlığı olan muhitin, sürdürülebilir etraf ve sürdürülebilir kalkınma prensipleri doğrultusunda korunması olduğu açıklanmış, 3.a/b hususlarında de etrafın korunma, kirliliğin önlenmesi ve muhitin güzelleştirilmesi vazifesi gerçek ve hukukî kimselere verilmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 95’nci unsurunda baro idare heyetinin vazifelerine nokta verilmiş olup Kanun’un m. 95/2-21 düzenlemesine nazaran “Hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve bu kavramlara işlerlik kazandırmak,” baroların vazifesidir. Salda Gölü nezdinde gerçekleştirilen ve bir çok cephede telafisi imkansız zararlara sebep olan fiiller nedeniyle insan hakları ve hukukun üstünlüğü zarara uğramaktadır. Hukukun üstünlüğünü ve etraf hakları ile ilişkili insan haklarını savunma, müdafaa ve bu haklara işlerlik kazandırma vazifesi olan Ankara Barosu Başkanlığı da “Salda Gölü” ortamının bütününü korumak için işbu günah duyurusunda bulunmaktadır.

2863 sayılı yasanın 65.maddesinde “Tescil edilen sit ortamları ve korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma yerlerinin bu Kanuna nazaran bildirim yahut ilan edilmiş olmasına karşın yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına yahut her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler ile (…) (1) müsaade alınmaksızın inşaî ve fiziki müdahale yapanlar yahut yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. (1) Bu Kanuna ters olarak yıkma yahut imar müsaadesi verenler, iki yıldan beş yıla kadar mahpus ve beş bin güne kadar isimli para cezasıyla cezalandırılır. ” düzenlemesi taraf almaktadır. Kum çekilmek suretiyle sahanın tahrip edilmesi açıkça 2863 sayılı Kanununun 65.maddesini ihlalidir. Bu buyruğu veren ve buyruğu bölgesine getiren kamu hizmetlileri ile kontrol ve gözetim yükümlülüğü ihmal edenler dahil tüm şahıslar bu kabahatin işlenmesine direkt iştirak etmiştir.

Yukarıda açıklanan ve re’sen tespit edilecek gayri nedenlerle; kasten yahut ihmalen hatası işleyen ve işlenmesine iştirak eden şüphelilerin tespit edilerek, aksiyonlarına makul 2863 sayılı yasanın 65.maddesinde yan alan hata nedeniyle gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını vekâleten arz ve talep ederiz.”