“Covid-19 salgını sonrası 2. yerkürenin tüm demokratları birleşmeli” daveti yapan Kılıçdaroğlu, 'geleceği kurtaracak' 16 unsur sıraladı

CHP Umumi Lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Çin’in Vuhan kentinden yayılarak Türkiye’yi de tesiri altına alan ölümcül yeni tip Koronavirüs (Covid-19) salgınına karşı bir davette bulundu. “Covid-19 sonrası görülmemiş bir uygarlık kurulacaksa bunu lakin ve lakin demokratlar yapmalıdır” diyen CHP önderi, salgın sonrası için yerküreye da örnek olacak halde Türkiye’de yapılması gerekenleri 16 hususta sıraladı.

Cumhuriyet’te yayımlanan yazısında “Yeni yerküre nasıl olacaktır, olmalıdır? Biz demokratlar neyin savaşını vermeliyiz? ” diye soran Kılıçdaroğlu, “Kasım 2017’de Avrupa Parlamentosu’nda yaptığım konuşmada, Karl Marx’ın “Dünyanın bütün personelleri birleşin” sloganına atfen, otoriter iktidarlara karşı “Dünyanın bütün demokratları birleşin” davetinde bulunmuştum. Üç yıl evvel yaptığım bu davetin kıymeti yerkürenin içinden geçtiği Kovid-19 sürecinde çok daha netleşmiş durumda, tüm demokratlar birleşmelidir. Kovid-19 sonrası orijinal bir uygarlık kurulacaksa bunu fakat ve lakin demokratlar yapmalıdır” dedi.

Kovid-19’un neden olacağı çöküntünün, ağırlıkçı ve otoriter idareleri güçlendireceği, yeni örneklerini ortaya çıkaracağı ihtimali nedeniyle demokratların milletlerarası dayanışmasının zarurî olduğunu tabir eden Kılıçdaroğlu, “Demokratlar, yerkürenin Kovid-19 sonrasını, presçi ve otoriter iktidarlara, neo-liberal siyasetlerin uygulayıcılarına bırakamaz” tabirlerini kullandı.

Kılıçdaroğlu, Covid-19 sonrası için yerküreye da örnek olacak formda Türkiye’de yapılması gerekenleri 16 unsurda şöyle sıraladı:

1-Tüm toplumsal, siyasal ve kültürel bölümlerin iştirakiyle yeni demokratik bir anayasa yapmalıyız. Bu anayasanın temeli, “yasama, yürütme ve yargının ayrılığı” demek olan kuvvetler ayrılığı ile keyfiliği önleyecek denge/denetim esasına dayanmalıdır.

2-Yeni anayasanın omurgası “Cumhuriyetin demokrasiyle taçlandırılması” olarak nitelendirdiğimiz yeni ve güçlü demokratik parlamenter sistem olmalıdır. Bu kapsamda antidemokratik tüm yasalar, kararnameler, kararlar, yönetmelikler, genelgeler ve tüzükler mevzuatımızdan temizlenmelidir. Unutulmamalıdır ki demokrasiyle taçlandırılmış Cumhuriyetimizde, fikir, fikir ve inanç özgürlüğü ile medya ve sendikalaşma dahil örgütlenme özgürlüğünün önündeki tüm mahzurlar de kaldırılmış olacaktır.

3-Kuvvetler ayrılığı prensibinin ve hukuk devletinin en kıymetli ayaklarından biri olan yargı kurumunun tam bağımsızlığı, geri dönülmesi mümkün olmayacak halde kesin kurallara bağlı olarak tesis edilmelidir. Adalete erişim hakkının önündeki tüm ketler kaldırılmalıdır.

4-Kuvvetler ayrılığı prensibinin bir başka değerli ayağı da yasamadır. TBMM’de ulusal iradenin en geniş haliyle temsil edilmesini sağlayacak yeni bir seçim sistemi yaşama geçirilmelidir. Demokratik parlamenter sistemin yasama organı olan TBMM’nin kanun yapma hakkı, parlamento çoğunluğunun yahut parlamento çoğunluğu üzerinde tahakküm kurabilecek kişi ve zümrenin keyfine, taleplerine bırakılmayacak formda düzenlenmelidir. Bu düzenleme, ulusal iradenin üzerinde bir vesayet kurulmasının önüne geçecek formda olmalıdır.

5-Kuvvetler ayrılığı unsurunun bir gayri kıymetli ayağı da yürütmedir. Yürütme, tüm icraatlarıyla mutlak teftişe ve hesap verebilirliğe açık olarak kurgulanmalıdır. Örneğin yürütme erkinin sorumluluğu altında olan tüm kamu kurum ve kuruluşları, TBMM ismine vazife yapan Sayıştay’ın tam kontrolüne açık olmalıdır. Yürütmenin bütçe tasarrufunun kontrolü kapsamında TBMM’de kurulacak “Kesin Hesap Komisyonu”nun başkanlığı tartışmasız bir biçimde muhalefet partilerine verilmelidir.

6-Yerel idarelerin, rant alakalarını düzenleyici kurumlar olmaktan çıkartılarak, refah devletinin asli ögeleri haline getirilmeleri sağlanmalıdır. Uygun tanımlanmış bir işbirliği ve işbölümü çerçevesinde mahallî idarelerin işlevleri artırılmalıdır. Bu çerçevede ekonomik bunalımların ve salgın illetlerin yarattığı sıkıntıların lokal seviyede tahlilinde belediyeler canlı hizmet almalıdır.

7-Kamu istihdamında nepotizmden uzak, liyakate dayalı işçi siyasetine ivedilikle geçilmelidir. Liyakate dayalı kamu çalışanı istihdamı, tüm siyasi partilerin, personel ve memur sendikalarının ve sivil topluluk örgütlerinin murakabesine açık ve hesap verebilir olmalıdır.

8-Liyakate dayalı istihdam siyasetleri kapsamında mahsusen eğitim, sıhhat, çevre güvenlik ve güvenlikte “sıfır” istihdam açığı hedeflenmelidir. Evlatlarımızın geleceği, vatandaşlarımızın sıhhati, engellilerimizin ve yaşlılarımızın bakımı, memleketimizin iç ve dış güvenliği laf konusu olduğunda bütçe istikrarı yahut bütçe açığından bahsedilemez. Süratle artan işsizlik önünde kamu elindeki güç ve imkânları vatandaşları için kullanmaktan geri duramaz. Bunun yanında orta ve küçük uzunluk işletmelerin kredi ve gibisi destek programlarıyla desteklenmesi ile kooperatifçilik pratiklerinin genişletilmesi kamunun temel amaçlarından biri olmalıdır.

9-Vatandaşlarımıza taban bir gelir seviyesi kesinlikle sağlanmalıdır. Bu bağlamda “Aile Yardımları Sigortası” vakit geçirmeksizin tatbike konulmalıdır. Tüm vatandaşlarımızın minimum gelir garantisi (Aile Yardımları Sigortası) olmalıdır.

10-Vergi siyasetimiz, dolaylı vergiler yoluyla verginin tabana yayılması formunda organize edilmiştir. Halbuki vergi tavana hakikat, gelir tabana gerçek yayılmalıdır. Bunalımı aşmaya yönelik müdahalelerin finansmanında yeni bir yaklaşıma muhtaçlık vardır. Acil muhtaçlıkları karşılamak için anlaşılan orantıda para basma bir tahlil olarak değerlendirilse bile yapısal tahlil, kısmen yüklerin adil bölüştürülmesine imkan sağlayacak adil vergilendirme siyasetinden geçmektedir. Bu bahiste uygulanacak yeni vergiler, üst gelir kümelerine yönelik olarak geliştirilmelidir. Minimum fiyattan vergi kesilmesine son verilmelidir. Üreten, istihdam yaratan işletmelere yönelik vergi muafiyeti yelpazesi genişletilmelidir.

11-TÜİK olgularına nazaran her üç çalışandan biri kayıt dışıdır. Kayıt dışı istihdamla toplumsal destek sağlanarak uğraş edilmelidir. Patronun şahsen kendisi, yasal tedbirlere muhtaçlık duyulmaksızın kayıt dışı istihdamın önünde ve iş garantisinin yanında durmalıdır. Kovid-19, çalışanların tüm toplumsal ve sıhhat teminatlarıyla birlikte inançta olduğu bir nizamın gerekliliğini anamal sahiplerine de göstermiş olmalıdır.

12-Kamu harcamalarındaki israf ve kayırmacılık Türkiye iktisadının üzerinde ağır bir yük yaratmaktadır. Kamudaki savurganlık seviyesindeki harcamaların kısıtlanması yalnızca iktisadi değil, tıpkı devirde ahlaki bir zorunluluktur. Bugün acı bir gerçekle karşı karşıyayız. “Kayırmacı” Kamu Tefviz Sistemi, ekonomimiz için tam bir kara deliğe dönüşmüştür. Bu durum sürdürülemez. Demokratik standartlarda, adaletli ve teftişe açık bir “Kamu Tefviz Sistemi”ne geçilmelidir. Tüm “kayırmacı” ihaleler de iptal edilmelidir. Unutulmamalıdır ki yoksulluğun en kıymetli nedeni yolsuzluktur. Savurganlık ve kayırmacılığın ortadan kaldırılması, gerçek üreticinin, endüstricinin yatırım ve istihdam gücünü de artıracaktır.

13-Türkiye endüstrisi, katma pahası yüksek eser üretimi maksadıyla tekrar yapılandırılmalıdır. Kamu, katma bedeli yüksek eser üretiminde sanayiciye her türlü desteği vermelidir. Küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik kamu desteğinin içeriğinin belirlenmesi şahsen bu işletmelerin kendi örgütlerine bırakılmalıdır. Tüm üretim siyasetleri, başka üretim biçimleriyle birlikte tümüyle ekolojik olmalıdır.

14-Sağlık hizmetlerine önkoşulsuz erişim bir haktır ve fiyatsız olmalıdır. Sıhhat hizmetleri, refah devletinin en kıymetli pratik sahalarından biri olarak tekrar -özel bölümle de koordineli bir biçimde- kamunun dinamik olduğu bir yapıya dönüştürülmelidir. Kollayıcı ve temel sıhhat hizmetleri bu doğrultuda planlanmalıdır ki hami ve temel sıhhat hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte sıhhat hizmetlerinin maliyetinin de kısa vadede düşeceği yerküredeki pratiklerden görülmektedir. Öte yandan global salgın, temel sıhhat gereçlerinde kendi kendine yeterliliğin kıymetini göstermiştir. Başta kollayıcı sıhhat ekipmanları ve aşı olmak üzere stratejik eserlerin üretim planlaması yapılmalıdır.

15-Anayasada da tanınmış olan konut hakkı, refah devletinin mutlak garantisi altına alınmalıdır. Salgının önlenmesine dönük mesken merkezli strateji göstermiştir ki münhasıran alt gelir öbeklerine ait konut siyasetleri ve sağlıklı bir kent planlanması hayatidir. Bir öteki temel hak olarak besine sağlıklı koşullarla erişim hakkına ait yapısal düzenlemeler yapılmalıdır.

16-Eğitim, Türkiye’nin kalkınma stratejisinin en kıymetli, en temel kesimi olarak yine ve paydaşlarıyla birlikte planlanmalıdır. Eğitim siyasetlerinin tek gayesi fikri hür, irfanı hür ve vicdanı hür nesiller yetiştirmek olmalıdır. Üniversitelerimizde, her türlü fikir, tasavvur özgürce tartışılmalı, her türlü ilmî çalışma özgürce yürütülmelidir. Eğitimin tüm aşamaları fiyatsız olmalıdır.

“16 unsur geleceği kurtaracak”

“Hiçbir şey eskisi üzere olmayacaksa gelecek nasıl olacak’ sorusunun karşılığını arayan yerküreye katkımız olacaktır” diyen Kılıçdaroğlu, son olarak şunları kaydetti:

“İçinden geçtiğimiz Kovid-19 günlerinde, memleketler yaşadıkları zelzeleden, neo-liberal siyasetleri sorumlu tutuyor, yine ‘yeni bir çevre devlet’ siyasetinin zaruriliği vurgulanıyor. Bu türlü bir devirde Türkiye’nin demokrasiyi tercih etmesi, memleketler arası yeni bir dayanışmaya ve gereksinimimiz olan yeni bir uygarlığın inşasına kapı aralayacaktır.

Unutmayalım ki Cumhuriyetimiz, bilhassa kimsesizlerin kimsesi olarak ulu kılavuz Mustafa Kemal Atatürk tarafından kuruldu. 2. yüzyılında yine kimsesizlerin kimsesi olabilir. Bu ülkümüzü gerçekleştirirsek yalnızca vatandaşlarımıza değil, tüm yerküreye umut olacağız. Bunu başarabiliriz. 100 yıl evvel Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde başardığımız üzere.”