DEVA, KOBİ, işsizler ve turizm için yeni tedbirler istedi, kaynak olarak kamuda tasarrufu ve Swap hattını gösterdi

Ali Babacan’ın umum başkanlığını yaptığı Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA), Hükümet’in Koronavirüs’ün ekonomik tesirlerine karşı açıkladığı paketinin gayrikâfi kaldığını belirterek kendi tekliflerini açıkladı.
Hükümetin açıkladığı paketin milii gelire orantısının yüzde 2 olduğu ve öbür devletlere kıyasla bunun çok düşük seviyede kaldığı “Bu buhranın iktisat üzerindeki tesirleri ile uğraşta en temel öncelik iş, istihdam ve gelir kayıplarının önüne geçmek olmalıdır” denildi.
DEAVA tedbirlerin için kaynak olarak acil ve zaruri olmayan kamu harcamalarının önemli biçimde kısılmasını gösterdi. Açıklamada, “Bu çerçevede, maaş, içtimaî yardımlar, çiftçilere ödemeler üzere harcamaların dışında kalan yatırım, cari ve başka aktarım harcamalarında önemli orantıda kesintiye gidilmelidir. Prodüksiyonuna başlanmamış, acil olmayan ve ertelenebilecek nitelikteki girişimler durdurulmalıdır” denildi.
Açıklamada, “Tutarlı bir orta vadeli program ile desteklenmeden, kaynak temini için Merkez Bankasının kullanılması öncelikle döviz kurları, ilerleyen aşamalarda ise pahalılık üzerinde önemli ağırlık oluş̧turacaktır” uyarısı yapıldı.
DEVA dış kaynağa gereksinim duyulacağını da belirterek, “Uluslararası kuruluşlar ve rezerv döviz sağlayıcı merkez bankaları başta olmak üzere, swap pencereleri üzere döviz likiditesine erişim imkanlarındaki gelişmeler yakından takip edilmeli, bu yandaki çalışmaların içinde etkin biçimde mahal alınmalı ve oluşturulacak imkânlardan azami ölçüde yararlanılmalıdır” denildi.

İşte ana başlıklarıyla, DEVA’nın teklifleri:

İşsizler için tedbirler

İ̇şsizlik Fonundan yararlanma ile kısa çalış̧ma ödeneğinden yararlanma koşulları ve yararlanma müddeti ile yararlanma ölçülerinde ek esnekliklere gidilmelidir.
Mevcut kuralları taşımayanlar ile istihdama yeni girmişş şahısların istihdamının korunabilmesi ve çalış̧anların gelir kaybını önlemesi açısından kısa çalışma ödeneği yararlanma koşulları işsizlik sigortası koşullarından ayrılmalıdır.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanılacak ölçünün alt haddin (işçinin son on iki aylık maaş ortalamasının yü̈zde 60’ı) birinci üç ay için yüzde 100’e sonraki ü̈ç ay için yüzde 80’e çıkarılmalıdır.

Son yapılan yasal düzenlemeyle işten çıkarma yasağı ile birlikte fiyatsız müsaadeye çıkarma imkanı verilmesi olumludur. Bunun 15 Mart sonrasında işten çıkarılan ve işsizlik ödeneğinden ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanmayanlara sağlanması da olumlu bir adımdır. Başka yandan sağlanacak destek mevcut yoksulluk, açlık sonu göz önüne alındığında ve kısmi çalışma ödeneği ile İşsizlik Sigortası Fonundan sağlanan destek ile karşılaştırıldığında düşüktür. Devletin ödemeyi taahhü̈t ettiği fiyat 1.177 TL’dir. 2020 için belirlenen minimum fiyat ise 2.324 TL’dir. Minimum ü̈cretin bile zayıflığı tartışılırken 1.177 TL’nin çok zayıf olduğu açıktır.

Bu periyotta en kırılgan kesim, işsizlik fonu ve kısmi çalışma ödeneği üzere imkanlardan yararlanmayan, sayıları yaklaşık 9 milyonu bulan kayıt dışı çalışanlardır. Bunlara ait bir önlem bir teklif de yoktur.

KOBİ’ler ve esnaf için teklifler
Küçük, orta ve büyük ölçekli işletmeler için sağlanan vergi, SGK primleri ve kredi geri ödemelerinin ertelenmesi yahut yeni kredi temini üzere destekler, bürokratik şüreçler ve ilgili kurumların pratikleri nedeniyle beklenen halde hayata geçmemektedir.

Destekler gerçek gereksinimi olan işletme ve firmalara ulaşmamaktadır. Bu problemler ivedilikle giderilmelidir.

Ertelemelerin müddeti kâfi değildir. Erteleme mahalline bu vade zarfında vergi ve SGK primleri alınmamalıdır.

Vatandaşla ilgili öeriler

Elektrik, su ve doğalgaz faturalarının ertelenmesi pratiği hayata geçirilmelidir. Faturaların geç̧en ayların ortalaması halinde alınmasının, açık olmayan işyerleri için sebep olduğu zorluk ve meseleler giderilmelidir.

Köylüler için teklifler

Üretici ve besin sanayi önemli bir mali darboğazda. Çıftçiler hala geç̧en yılın üretiminin desteklerini tam olarak alamadılar. Binaenaleyh 2019 yılı destekleme ödemelerinin tamamı acilen ödenmeli, 2020 destekleri avans olarak verilmelidir.

Çiftçilerimizin borç̧larını geri ödeme konusunda ek kolaylıklara gidilmelidir.
Ziraî işletmelere kolay eriş̧ilebilir, ipoteksiz, KGF gibisi getirisiz ya da çok dü̈şük getirili ve kredi taksit ödemelerinin bir üretim serisi sonrası baş̧layacağı biçimde tarımda “Üretime Devam Kredisi” süratle hayata geçirilmelidir.

Turizm için teklifler

Tüm bölümün (otel, acente, havayolu şırketleri) mevcut borçlarının yapılandırarak minimum 36 ay olacak biçimde uzun vadeye yayılmalıdır.

Turizm çalışanlarının işsiz kalmaması ve kalifiye işgücünün kaybedilmemesi açısından yıl sonuna kadar devlet tarafından fiyat desteği sağlanmalıdır.

Turizme ait tüm vergi, stopaj, ecrimisil bedelleri yıl sonuna kadar alınmamalıdır.

Kültür-sanat için teklifler

Edebiyat, müzik, sahne sanatları, performans sanatları, gü̈zel sanatlar ve tasarım meydanında faaliyet gö̈steren ve muaf çalışan sanatçı ve sanatçı atölyelerinin iş ve fırsat kayıplarının tespit edilerek kira desteği, çevre gü̈venlik desteği ve taban maddi destek imkânları seferber edilmelidir.

Sanatkarların işsizlik sigortası fonu ve başka içtimaî gü̈venlik imkânlarından yararlanmasını engelleyen mevzuat eksikliğinden ve tatbikten kaynaklı meseleleri süratle tahlile kavuşturulmalıdır.