Emek eksperi Aziz Çelik: Fiyatsız müsaadeye çıkarılan personellerle ilgili düzenleme, çalışanlara daha düşük ödeme yapılmasını planlıyor

Koronavirüs nedeniyle üretim kimi iş kollarında durdu. DİSK’in rakamlarına nazaran yalnızca inşaat kesiminde 15 günde 15 bin inşaat personeli işsiz kaldı.

Hükümetin ekonomik tedbirler kapsamında açıkladığı kısa çalışma ödeneği patronların devlet tarafından 3 ay boyunca desteklenmesini amaçlıyor. Lakin hali hazırda işsiz kalanlar vardı ve işsizler ordusu daha da büyüyebilirdi. DİSK ve Türk-İş’in talebi işten çıkarmaların yasaklanmasıydı. 

Koronavirüs nedeniyle işten çıkarmaları 3 ay yasaklayan, tıpkı hengamda patronun emekçiyi fiyatsız müsaadeye çıkarması durumunda çalışana ödeme yapılmasını öngören düzenleme yolda. Yasa daha taslak halinde. Taslağa nazaran patron emekçiyi fiyatsız müsaadeye çıkartırsa emekçiye günlük 39 lira 24 kuruş yani aylık 1177 lira ödenecek. Başkaca 15 Mart’tan sonra işten çıkartılan ve işsizlik maaşı alamayan çalışanlara de tıpkı ölçü ödenecek.

3 ay mühletle işten çıkarma yasaklanıyor

İşten çıkarmaların yasaklanması düzenlemesini gecikmiş ve eksik bir karar olarak yorumlayan emek ve çevre siyasetler bilirkişisi akademisyen Aziz Çelik’e nazaran taslakta personele yapılacak ödemede önemli sıkıntılar var.

4857 Sayılı İş Kanunu’na süreksiz bir unsur eklenmesini öngören kanun taslağıyla ilgili Aziz Çelik’in tefsiri şöyle:

“İşçilere daha az ödeme yapılması planlanıyor”

“Taslağa nazaran “fesih yasağı uygulanan hallerde patron emekçiyi fiyatsız olura ayırabilir.” İşte bu düzenleme ve fiyatsız olura ayrılacak çalışana yapılacak ödeme konusunda önemli meseleler var.

15 Mart 2020’den bu yana fiyatsız olura ayrılmış ve bundan sonra ayrılacak emekçilere ve işten çıkarılan lakin işsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarını yanına getiremeyen personellere İşsizlik Sigortası Fonundan ödeme yapılması planlanıyor. 

 

İşte sorun tam da burada başlıyor. Bu personellere her gün için 39.24 TL (aylık 1177 TL) ödeme yapılması planlanıyor. Bu ölçü minimum ecirle çalışan bir personele ödenen işsizlik ödeneği ile birebir seviyede. Böylelikle fiyatsız olura çıkarılan çalışanlara işsizlik ödeneği ve kısa çalışma ödeneğinden çok daha düşük ödeme yapılması planlanıyor. Kısa çalışma ödeneği uygulanacak olsa 1.752 TL ile 4.381 TL arasında ödenek alacak emekçiye yalnızca 1177 TL ödenecek. Bu vahim bir durumdur. Bu yolla işten çıkarmaların yasaklanması düzenlemesi personelin ayda 1177 TL’ye mahkum edilmesi manasına geliyor. Başkaca bu durum kısa çalışma ödeneğinin de by pass edilmesine yol açıyor. İşten çıkarılmaların yasaklanması akıllıca bir tedbirdir. Lakin ayda 1177 TL ödenek ile çalışanları açlığa mahkum etmek kabul edilemez. Bu ölçüde bir ödenek işsizlik ve kısa çalışma ödeneklerini boşa düşürme hamlesidir. Bu tasarı önemli eksikler içeriyor.İşten çıkarılması yasaklanan ve patron tarafından çalıştırılmayıp fiyatsız müsaadeye çıkarılan çalışanlara en az minimum fiyat seviyesi olmak (2325 TL) üzere, mevcut fiyatlarına koşut olarak kısa çalışma ödeneğine müsait (4381 TL’ye kadar) ödeme yapılmalıdır. İşten çıkarma yasağının yanında fiyatsız müsaade pratiğine gerek yoktur. Bu abesle iştigaldir. İşten çıkarma yasağı durumunda kısa çalışma ödeneği uygulanabilir. Bunun tarafına ayda 1177 TL’ye fiyatlı müsaade icadı emekçiye daha az para vermek için yapılıyor.”