Hindistan'da Covid-19 karantinası nedeniyle hava kirliliği gözle görülür halde azaldı

Hindistan koronavirüsün yayılmasını engellemek için geçen ay tüm ulaşım sistemlerini kapattığından beri havası temizlendi ve kirli kentlerindeki gökyüzü açık maviye döndü.

Hava kirliliğinde azalma ölçüsü daha evvel görülmemiş hadlere ulaştığından kişiler ak, açık havanın fotoğraflarını paylaştı. Yıllarca dumanla kaplı Himalaya tepeleri bile görünür oldu.

Delhi’den bir vatandaşın bulunduğu çevrimiçi iletileşme öbeğinde, umumiyetle yerkürenin en kirli havası unvanını taşıyan kentin, bu sefer Alp Dağları üzere ak havası kutlandı. Siyasetçi ve müellif Shashi Tharoor şöyle yazdı: ” Mavi gökyüzü ve nezih hava solumanın memnunluğu hayatlarımızın geri kalanıyla ne yapacağımıza dair bir gösterge sağlıyor.”

Altı aydan daha kısa vakit evvel Delhi nefes almak için çırpınıyordu. Yetkililer hava kalitesinin ‘dayanılamaz sınırlara’ ulaştığını söyledi. Mektepler kapatıldı, uçuşlar ertelendi ve kişilerden maske takıp, kirli ortamlardan uzak durmaları ve kapı pencereleri saklı tutmaları söylendi.

Delhi ve 13 gayri Hint kenti ‘Dünya’nın en kirli 20 şehri’ listesinde bulunuyor. Her yıl milyonlarca Hintlinin hava kirliliğinden doğan illetler nedeniyle öldükleri iddia ediliyor.

Sanayi dumanı, taşıt emisyonu, atık yakımı ve tarım eseri atığı ve inşaat tozları ana nedenler arasında.

Hava kirliliğinden en çok evlatlar etkileniyor

Kentlerde yaşayan Hintliler konutlarının içinden gökyüzüne bakıp arı hava alırken, araştırmacılar artık 3 Mayıs’a kadar uzatılan karantinanın devlet umumunda hava kirliliğini nasıl etkilediğine dair olguları izlemek için işe koyuldu.

Doneler de olumlu istikamette

”Bu, hava kirliliği seviyelerinin mucize bir gelişmeye nasıl reaksiyon verdiğine yakından bakmamız için eşi görülmemiş bir fırsattı” diyor Urban Emission başkanı Sarath Guttikunda.

Birleşik kirlilik denetim yetkilileri 85 kentte süratle artan hava kalitesi gelişmesi kaydetti.

Dr.Guttikunda ve araştırmacıları Hindistan’ın dört bir yanındaki 100 tek hava kalitesi izleme istasyonu tarafından açıklanan donelere baktı. 20 milyondan çokça insanın yaşadığı başşehir Delhi’ye ve kırsal kısımlarına odaklanmaya karar verdiler. Geçen kış hava kirliliği Yerküre Sıhhat Örgütü’nün güvenlik hududunu 20 katı kez aştılar.

Delhi’nin kirli havasının en ölümcül kısmı ise küçük lakin değerli modülü ise PM 2.5 isimli teneffüs ve kardiyovasküler marazların mümkünlüğünü arttıran partiküler unsur. Öncelikli olarak ateş, araba yahut elektrik santrallerindeki patlamalarla meydana gelir.

Urban Emissions, Delhi’de bulunan PM 2.5’in seviyesinin metreküp başına 20 mikrograma düştüğünü bunun da 20 günlük ortalamasının 35 olduğu bulundu.

Bunu bağlama almak ismine, 2017-2019 yılları arasında, başkentteki aylık PM 2,5 aylık ortalaması dört kat daha yüksekti. (Ulusal standart 40 olarak belirlenmiştir ve DSÖ’nün yıllık ortalama kılavuzu metreküp başına yalnızca 10 mikrogramdır.)

Lucknow yerkürede havası en kirli 20 kent arasında

Dr.Guttikunda’nın bana söylediğine nazaran ”35 mahallî emisyonların hudutlu olduğu ortalama en düşük PM2.5 ise, kirliliğin en az %70’inin lokal olarak üretildiği manasına gelir.”

Çalışmaları başkaca PM 10’da esas olarak yol ve inşaat tozu ve esas olarak araç emisyonlarından kaynaklanan azot dioksitin besbelli bir düşüşünü ve araçların yaklaşık %90’ının yoldan çıktığını keşfetti.

Karantina devrinde hava kirliliği seviyesini takip eden Kuvvet ve Arı Hava Araştırma Merkezi’nden Sunil Dahiya ”Güncel buhran bize açık gökyüzünün ve solunabilir havanın fosil yakıt tasarrufunu azaltmak için alınan somut fiillerle ulaşılabileceğini gösterdi.”

Siyaset değişikliği olur mu?

Gelgelelim bu istek değişecek mi? Sonuçta kentsel Hintlilerin ve medyanın ölümcül kış kirliliği sırasında yarattığı panik ve zulüm her yıl yaz sıcağında ve muson yağmurları ve kuraklık kaygılarıyla kayboluyor.

”Henüz arı hava için demokratik bir talep yok.” diyor Arunabha Ghosh. Kendisi iklim, tasavvur kuruluşu olan Güç, Muhit ve Su Kurulu İcra Şurası Yöneticisi. Havayı temizleme talimatları neredeyse her vakit duruşmalardan gelir ve Sivil Topluluk Kuruluşlarının savunmalarına karşılık verir.

Tekrar de Dr. Ghosh umuyor ki ”Mavi gökyüzü ve duru hava Hindistan’da demokratik bir talep oluşması için tetikleyici etken olur.”

Buhranlar çoğunlukla hayat değiştirici ıslahatları başlatır. Dört gün süren ve Londra’yı tesiri altına alan 1952 yılındaki ağır sis ve dumanlı yakıtların tasarrufunu azaltmak için binlerce kimseyi öldüren Saf Hava Maddesi’ni geçti.

Çin 2008 yılında Pekin Olimpiyatları, Şanghay’daki Yerküre Fuarı ve 2010’da Guangzhou Asya Oyunları üzere memleketler arası aktifliklerine mesken sahipliği yapmadan evvel havasını birkaç sefer temizlemeye çalıştı.

Lakin birden fazla 2014’te Pekin’de nokta alan Apec (Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu) buluşmasının bir dönüm noktası olduğuna inandı. Pekin üzerindeki nadir mavi gökyüzü Apec mavisi deyimini doğurdu. Havasını temizlemek için çabuk eden Çin geniş kapsamlı tedbirler tanıttı. Gelecek dört yıl içinde büyük kentlerde hava kirliliğinin %32 orantısında düşmesiyle sonuçlandı.

Salgın hastalık yayılımını engellemek için getirilen karantina, milyonların hayatını tehdit eden hastalık olasılıklarını ve benzeri siyaset değişikliklerini tetikleyebilir mi?

Milyonlarca insanın yıllar içinde birinci sefer berrak hava aldıkları için, kişilerden vardiyalı olarak meskenden çalışmalarını isteyerek yoldaki trafiği azaltmada bir değişime gidebilir mi? (Fukuşima nükleer santralinin kaybedilmesinden sonra kuvvet kasveti çeken Japonya, işyerlerindeki klimayı azaltmak ve ofis çalışanlarından ekip elbiselerini atmalarını isteyerek karbon emisyonlarını azaltmak için bir Cool Biz kampanyası başlattı.)

Delhi’de kış ayarlarında hava kirliliği en bed seviyesine ulaşıyor

Yahut Hindistan, iktisadın başlatılmasına yeşil sanayilere yardımcı olmak için kaçınılmaz bir teşvikten gelen paranın bir kısmını kullanabilir mi? Yenilenebilir kuvvet bilirkişileri, kömürden daha çokça istihdam yarattığını söylüyor: Hindistan güneş ve rüzgâr kuvveti firmalarında aslında 100.000’e yakın iş yarattı.

Memleket, petrol fiyatlarındaki – birçok ithal olan Hindistan petrolünün – düşüşle, çok gereksinim duyulan emisyon denetim ekipmanı kurmak için kirleten fabrikalara indirim sağlamak için kullanabilir mi?

Dr.Ghosh “Salgından ekonomik olarak güzelleşmeden dersler çıkarmamız lazım. Büyüme, iş imkânı ve sürdürülebilir bir gelişmeye muhtaçlığımız var.” diyor. Havayı temizlemek bunun anahtarı olabilir. Uzun vadedir Hindistan ve Hintliler duru hava alma haklarını yok saydılar.

”Dahası, Çin dört buçuk yıl içinde hava kirliliğini% 32 nispetinde azaltabilirse, Hindistan neden Bağımsızlık yıldönümümüz olan 2027 yılına kadar 80 kentte kirliliği %80 azaltmak için laf vermiyor?” diye sordu Dr.Ghosh.

Bu şu an sorulması gereken hoş bir soru.