İHD'den 3 aylık cezaevi raporu: 9 tutuklu hayatını yitirdi, insanca hayat koşulları sağlanmıyor, mahpuslar şiddete uğruyor

İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Bürosu Hapishaneler Encümeni, İç Anadolu Ortamı Hapishaneleri Hak İhlalleri İzleme Raporu’nu yayımladı. Rapor, İHD Ankara Büro Hapishaneler Komisyonu’na cezaevlerinden yapılan müracaatlar, avukat ziyaretleri, tutukluların yolladığı mektuplar, tutuklu-aile görüşmelerinin aktarılmasıyla elde edilen malumatlar doğrultusunda hazırlandı.

 
Ocak-Mart 2020 sürecini kapsayan raporda, cezaevlerinde vefatlar, sıhhat hakkı, azap, istenilmeyen muamele, ağırlıklar, muhabere yasakları, başka problemler, sonuç ve tekliflere mahal verilerek, Adalet Bakanlığı ve ilgili kurumlar vazifeye davet edildi. Raporda, “Türkiye’nin imzaladığı milletlerarası evraklarda teminat altına alınan ‘insanca yaşam’ koşulları sağlanamamış, mahpuslar şiddete uğramış, muhabere haklarından mahrum bırakılmıştır” diye belirtildi.

Birinci 3 ayda 9 mevt

Yeni Ömür’de taraf alan habere nazaran raporda, teyit edilen haberlere nazaran, 2020 yılının birinci 3 ayında cezaevlerinde, biri İç Anadolu kesiminde olmak üzere 9 tutuklunun ömrünü yitirdiği malumatı paylaşılarak, cezaevinde hayatını yitiren bireylerle ilgili haberlere bölge verildi.

Raporda, cezaevlerine öne çıkan problemler şöyle:

Afyon 1 Nolu T Tipi Cezaevi

“Cezaevinden fiziki şiddet, laflı ve ruhsal şiddete maruz kalan mahpuslar var. Azaba uğrayan, tek kişilik hücrede tutulan tutuklular ayakta sayıma tabi tutuluyor. Gardiyanların tutuklulara, ‘dövün fakat iz bırakmayın’ diyerek, azap yaptığı öğrenilmiştir.

Bolu F Tipi Cezaevi

Hastanede mahpuslar kelepçeli muayene ediliyor. Ağır sıhhat sorunu olan mahpusların tedavi edilmediği, illetlerin tam tespiti yapılmadan ilaç yazıldığı öğrenilmiştir. Hasta mahpusun uzun devirdir keyfi olarak hastaneye götürülmediği, bu yüzden durumunun ağırlaştığı tarafımıza iletilmiştir. Hasta tutukluların ilaç talebi münasebet gösterilmeden karşılanmadığı öğrenilmiştir.

Kırıkkale F Tipi Cezaevi

Koronavirüs önlemleri ismi altında alınan tedbirlerin zayıf olduğunu, birkaç gün içinde mahpuslara diğer kimsenin temas etmediği, elektrik düğmelerine, kapı koluna dezenfektan püskürtülürken arkası arkasına birçok tutuklu-hükümlü insanın temas ettiği telefon ahizelerinin hiçbir halde dezenfekte edilmediğini, şu ana kadar verdikleri iki su bardağı çamaşır suyu ve likit deterjan, kişi başına birer paket sabun verildiğini, likit dezenfektan taleplerine ise hücre dışında tutulması koşuluyla para karşılığı alabileceklerinin söylendiği öğrenilmiştir. Başkaca şimdiye kadar tutuklulara salgından kaynaklı tarama testi hiç yapılmadığı tarafımıza aktarılmıştır.

Sincan 1 Nolu L Tipi Cezaevi

Kanser hastası mahpusa acil müdahale edilmesi gerekirken, ameliyatın iki yıl sonrasına verildiği bildirilmiştir.

Sincan Bayan Cezaevi

Ailelerinden uzak olan mahpusların nakil için verdikleri dilekçelere, yönetim tarafından olumlu yada olumsuz bir karşılık verilmediği, diyet menülerinin bulunmadığı tarafımıza iletilmiştir.”

Raporda, “İç Anadolu Yerindeki cezaevlerinde insanlık onuruna yakışır muamele yapılmamakta ve mahpuslar şiddet, hakaret ve bed muameleye ve hak ihlallerine maruz kalmakta, hasta olanların tedavileri aksatılmakta, muhabere ve haber edinme hakları engellenmektedir” değerlendirmesi yapıldı.

Raporda, şu talepler sıralandı:

“Süresiz dönüşümsüz açlık grevinde olan mahpuslara karşı disiplin cezası tatbikleri, muhabere yasakları, gazetelerin verilmemesi üzere pratiklere çabucak son verilmeli, muhabere hakları sağlanmalıdır.

Açlık grevindeki mahpuslar ile avukat görüşlerinde kamerayla kayıt pratiği yapılan hapishaneler bulunmaktadır. Bu pratikten vazgeçilmelidir.

Cezaevi yönetimleri tarafından hasta tutuklu yahut hükümlülere diyete mütenasip yemek sağlanmalıdır.

Hapishanelerdeki sıhhat işçisi sayısı arttırılmalıdır. Ağır hastaların ring araçları ile değil ambulansla hastanelere sevki sağlanmalıdır. Tek kişilik ring aracı külliyen kaldırılmalıdır.

Hastaların revire çıkarılmaları, hastaneye sevkleri hızlandırılmalıdır. Teşhis, tedavi ve denetimlerinin kompetan tabipler tarafından yapılması sağlanmalıdır.

Kelepçeli muayene ve tedavi tekniği pratiğinden vazgeçilmelidir. Bu tatbik nedeniyle birçok hasta mahpusun tedavisi yapılamamaktadır.

Hapishanelere bağımsız sıhhat kurumlarının girmesine ve inceleme yapmasına müsaade verilmelidir.

Hapishanelerin infaz sistemi ve hukuk sistemi, bir bütünlük içinde ele alınarak değerlendirilmeli, insan haklarına, âlemşümul hukuk unsurlarına münâsib tahliller üretilmelidir.

Hakkında yasaklama, toplatma kararı olmayan gazetelerin hapishanelere alınmasının önündeki pürüzler kaldırılmalı ve temini sağlanarak gazeteler mahpuslara verilmelidir.

Ailelerinden uzakta olan mahpusların, maddi koşullar ve marazlar nedeniyle gelemeyen ailelerine yakın cezaevlerine nakil talepleri kabul edilmelidir.

Cezaevlerinde son periyotlarda artış gösteren işkence-darp vakalarına son verilmeli, sorumlu olan insanlar hakkında soruşturma açılmalı ve cezai yaptırımlar uygulanmalıdır.

Cezaevlerinde meydana gelen intihar vakalarının önüne geçmek için, mahpusları ruh ve bedensel bütünlüklerine yönelik tehditler ortadan kaldırılmalı, insan onuruna yaraşır tatbikler geliştirilmelidir. Gerekli tedbiri almayan ve tesiri olan kimseler varsa, faal soruşturmalar yapılmalı ve yaptırımlar uygulanmalıdır.”