Koronavirüs: ABD'deki en büyük salgının bilinmeyen hikâyesi

BBC

ABD’de çok sayıda Kızılderili müdafaa kesiminin bulunduğu Güney Dakota eyaletinin en büyük kenti Sioux Falls’da nasıl oldu da devletteki koronavirüs salgınında en büyük öbek oluştu?

Argus Leader isimli mahallî gazetenin Facebook sahifesine 25 Mart’ta bir bildiri düştü. Julia’nın gönderdiği bildiride “Smithfield’a bir bakar mısınız?” diye yazıyordu. “Covid-19 müspet olan bir vaka var ve hala açık kalmayı planlıyorlar” diye devam ediyordu ileti.

Smithfield, Güney Dakota eyaletinin Sioux Falls kentinde domuz eserleri üreten bir fabrikay. Sioux Nehri kenarında heyeti sekiz katlı dev bina, ABD’de domuz eserleri üreten dokuzuncu büyük tesis ve 3 bin 700 personeliyle kentteki dördüncü büyük patron konumunda.

Mahallî gazete sonraki gün “Smithfield’da bir emekçi koronavirüs müspet çıktı” başlığıyla bir haber yayımladı. Fabrika idaresinden bir sözcü vakası doğrulamış ve laf konusu çalışanın 14 gün karantinaya alındığını ve tesisin dezenfekte edildiğini anlatıyordu.

Gelgelelim Trum idaresi tarafından “kritik altyapı sanayi” olarak tanımalan kategoriye girdiği için fabrika üretime devam edecekti.

Şirket idaresi Covid-19 ile ilgili her cins tedbiri aldığını ve çalışanlarının ve müşterilerinin sıhhatine ehemmiyet verdiğini ilan etse de fabrikanın açık kalması Julia’yı endişelendirmişti.

Daha evvel de diğer vakaların çıktığı ve hastaneye kaldırıldıkları cephesinde söylentiler dolaşıyordu. Üniversiteyi bitirmiş 20’li yaşlardaki Julia’nın bir numara kuşak göçmen olan validesi ve pederi yıllardır fabrikada çalışıyordu. İngilizce bilmedikleri için onları savunmak Julia’ya düşüyordu.

Julia haberi basına sızdırarak fabrikanın kapanması için ağırlık kurmaya çalışmıştı. Fakat üretim devam etti. Vaka sayısı 80’e, 190’a, 238’e yükseldi.

BBC

Kritik kol, ancak fiyatlar ortalamanın altında

Güney Dakota eyalet valisinin baskısı üzerine fabrika 15 Nisan’da kapandığında ABD’nin bir numaralı salgın kaynağı haline gelmişti. Enfekte emekçiler ve onların dışarıda bulaştırdığı hastalarla yekun 644 vaka ortaya çıkmıştı. Eyalet çapındaki yekun vaka sayısının yarıdan ziyadesi fabrika kaynaklıydı. Bu rakamlar, olumlu çıkan birinci vaka hastanede öldüğü gün ilan edilmişti.

Cumhuriyetçi Parti’nin idaresindeki bir eyalette mekan alan fabrikada yaşananlar aslında global salgının ortaya çıkardığı sosyoekonomik eşitsizliklerin bir göstergesi. Beyaz yakalılar konuttan çalışırken, “kritik” dal olarak görülen besin emekçileri salgında ön cephede konum alıyor. Lakin bu koldaki ecirler ortalamanın çok altında.

BBC

Fabrikadaki birden fazla emekçi göçmen

“Kritik ortamlarda çalışan emekçiler, bakıcılar, kasiyerler işyerinde olmak zorunda. Bunların büyük çoğunluğu Afrika yahut Latin Amerika kökenli Amerikalılar” diyor Brookings Institute isimli niyet kuruluşundan Adie Tomer.

Smithfield fabrikasında çalışanların birden fazla da Myanmar, Etiyopya, Nepal, Kongo ve El Salvador üzere devletlerden gelmiş mülteciler ve göçmenler. Fabrikada 80 lisan konuşuluyor. Ortalama saat fiyatı 14-16 dolar ciavarında. Çalışma saatleri uzun, yapılan iş çetin. Ve çalışanlar fizikî olarak birbirine çok yakın çalışıyor.

Çiftçiler için de ‘felaket’

Çalışanlar salgın nedeniyle telaşlı olsa da sıhhatleri ile işleri arasında tercih yapmaları güçlükle. Ayrıyeten Sioux Şelaleleri üzere bir kentte dev bir et sürece tesisi, nahiyede hayvancılıkla uğraşanları da etkiliyor. 550 farklı çiftlik sahibi fabrikaya domuz satıyor.

Smithfield CEO’su Kenneth Sulliavan salgın nedeniyle fabrikanın kapandığını duyururken bunun sonuçlarının birçok çiftçi açısından “felaket” olacağını söz etmişti.

BBC

Lakin fabrika çalışanları ve sendika temsilcileri, fabrikanın kapanmasına neden olan gelişmelerin önlenebilir olduğunu söylüyor. Personellerin gözetici önlük taleplerinin görmezden gelinmesi, hasta olanların işe devamının teşvik edilmesi, salgının yayılma haberlerinin onlardan gizlenmesi bu yayılmada değerli etkenler olmuştu.

AFL-CIO sendikasının yer temsilcisi Kooper Caraway, şimdi müspet vaka çıkmadan evvel emekçilerin güvenliği için tedbirlerin artırılması talebini fabrika idaresine ilettiklerini, lakin idarenin ciddiye almadığını söylüyor.


Smithfield

Yerkürenin en büyük domuz eserleri üreticisi. 1936’da Virginia eyaletinin Smithfield kentinde kurulmuş. Sahibi, Çinli milyarder Wan Long’un CEO’su olduğu Çinli WH Group Ltd şirketi. Yekun personel sayısı 54.000. 2018 yılı cirosu 15 milyar dolar. Almanya, Romanya, Meksika, Polonya ve İngiltere’de de tesisleri var. WH Group 2013’te Smithfield’ı 4,7 milyar dolara satın aldığında bu süreç Çinli bir şirketin ABD’li bir şirketi satın alması bakımından en yüksek meblağı oluşturmuştu.


  • ABD’de koronavirüs bunalımı nasıl büyüdü?
  • ABD, koronavirüs salgını nedeniyle günde 2 binden ziyade kişinin öldüğü birinci devlet oldu