Koronavirüs Bilim Şurası üyesi Prof. Dr. Alpay Azap’tan liglerin geleceği hakkına açıklama

Üstün Lig maçlarının ne vakit ve nerede başlayacağı konusu tartışılmaya devam ederken, Koronavirüs Bilim Şurası Üyesi Prof. Dr. Alpay Azap liglerin mayıs sonundan sonra başlayabileceğini ama şu aşamada net bir tarih vermenin yanlışsız olmayacağını belirtti.

Sıhhat Bakanlığı Koronavirüs Bilim Konseyi Üyesi ve Türk Kl0inik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Illetleri Derneği (KLİMİK) Yöneticisi Prof. Dr. Alpay Azap, spor müsabakalarının geleceğiyle ilgili Cumhuriyet Gazetesi muhabiri Cumhur Lider Arslan’ın sorularını yanıtladı.

Azap, bu hafta salgında tepe noktaya ulaşmayı beklediklerini fakat pazartesi (20 Nisan) günkü dataların tedirginlik yarattığını söyleyerek, “Test sayısı az olmasına karşın tanı alan hasta sayısında bir artış var. Bu haftayı görmek lazım” dedi. 

Maçların Antalya’da oynanma fikrine ait de konuşan Azap, “Sporcular büyük kentlerden, yaşadıkları kentlerden kamp havasında uzaklaşmış olurlar, hasebiyle virüsle müsabaka olasılıkları azalır. Bu mantıklı bir fikir üzere duruyor” dedi.

Azap’a yöneltilen sorular ve verdiği karşılıklar şöyle:

Ligler ve spor müsabakaları yine ne devir başlar?

“Öngörmek nitekim çok güçlükle. Biz bu hafta tepeye ulaşırız diye bekliyorduk ve 1-2 hafta bu türlü yatay gidip sonra vakalar azalmaya başlar diye bekliyorduk. Fakat pazartesi günkü rakamlar bizi biraz tedirgin etti. Pazartesi test sayısı az olmasına karşın tanı alan hasta sayısında bir artış var. Bu haftayı görmek lazım. Bu hafta kıymetli. Ligler ne hengam başlayabilir, ben mayıs sonu olabilir diye düşünüyorum. Şayet varsayım edildiği üzere giderse. Şimdi bundan sonraki kısım daha güçlükle. Tedbir almak, bir şeyi kısıtlamak daha kolay. Lakin bir şeyi gevşetmek zordur, zira noktası ne olacak, ne hengam olacak, ne kadar olacak? Yani gevşetme tedbirlerini hayata geçirmek, zamanlamasına, aşamasına karar vermek daha güç. Münasebetiyle bizi önümüzde karar verme açısından biraz daha çetin günler bekliyor. Kolay değil bu kararları vermek. Çok yakın izleyerek, vaka sayılarını, temaslı sayılarını yakın izleyerek bir karara ulaşılmaya çalışılacak.”

“15 Mayıs’tan sonra değerlendirilir”

Bilim Heyeti maçların geleceğiyle ilgili mevzuyu ne devir gündemine alacak?

“Bence 15 Mayıs’a kadar pek bu hususta bir şey yapma talihimiz yok. Salgının tepeye ulaşıp, tepeden sonra nasıl seyir izleyeceğini görmemiz lazım. Lakin 15 Mayıs’tan sonra bir kıymetlendirme yapılır diye iddia ediyorum. Zatî görüşüm, halk sıhhati öğretmenlerimize sormak lazım.”

TFF ligleri haziranda başlatmayı öngörmüştü, ne dersiniz?

“Büyük olasılıkla o denli olur. Biz de mayısın 2. yarısında kıymetlendiririz. Esasen mayısın son haftası Ramazan Bayramı’na gelmiş oluyor. Güya o gerçekçi bir kestirim üzere duruyor bir aksilik olmazsa. Beklenmedik bir şey olmazsa. Bu virüste her vakit dikkatli olmak lazım.”

Maçlar öncesi her sporcuya test yapılabilir mi?

“Semptom takibi çok kritik. Tabi kimileri hiç belirtisiz de geçirebiliyorlar ancak testlerin güvenilirliği çok ziyade değil maatteessüf. O yüzden testi yapıp yorumlamak kolay değil. O vakte kadar daha güzel tanı koyabilen PSR testleri olursa elimizde, tüm yerkürede çalışılıyor bununla ilgili, o devir tabi yapılabilir tahminen bu türlü bir pratik. O testi çabucak meydana çıkmadan evvel alıp 15-20 dakikada ya da 1 saat içinde sonuç verme bahtınız yok. O testin kendisi, örneğin alınması, laboratuvara gitmesi, çalışılması bir günü buluyor. 8-10 saatlik bir iş. Binaenaleyh siz baktığınızda 8-10 saat, velev tahminen 1 gün öncesindeki durumunu göreceksiniz. 1 gün evvelden alacaksınız. O meydana çıktığında hâlâ enfekte olmadığını göstermiyor birincisi.

İkincisi, aralıklı bir virüs saçılımı oluyor bu illette. Kişi virüsü taşıdığı halde, marazın bu türlü garip bir özelliği var, her seferinde virüsü bulamıyorsunuz aldığınız örnekte. Hasebiyle bunları düşününce de bu türlü rutin her maç öncesi sporculara bu testi yapmak çok mealli olmuyor. Semptom takibi, haberlendirme, bilinçlendirme, en ufak bir belirtisi, bulgusu olan sporcunun ya da teknik heyetin acilen testinin yapılması; ama o halde hareket edilebilir. Tekrar olabildiğince toplumsal arayı maçlarda alışılmış ki korunamaz ancak maç dışında, yedek kulübelerinde olur, soyunma odalarında olur bunların ve el temizliğinin sağlanması, hepsi değerli tatbikler.”

“Önlemlere herkes uyacak”

Meydandaki sporcular tasalarını nasıl yenecek?

“Toplumdaki sıklığı azalmadan muhtemelen müsabakalara müsaade verilmez. Biz haziranı işaret ederken, orada topluluktaki sıklığı azalacak hasebiyle alana çıkan oyuncuların bir biçimde bu virüsle karşılaşmış olma ve hasta yahut belirtisiz halde geçiriyor olma mümkünlüğü çok çok düşük olacak. Şöyle düşünün, diyelim İstanbul’un 20 milyon nüfusu olsun. İstanbul’da 200 bin hasta olmasıyla, 20 bin kişinin o esnada virüs taşıyor olması arasında fark olur 20 milyonun içinde.. Gidip o futbolcunun, ona denk gelme mümkünlüğü çok azalacak. Natürel sporcuların ferdî yaşantılarında dikkat etmeleri gerekecek, kalabalık taraflardan uzak durmak, içtimaî arayı korumak, el aklığı üzere tedbirlere herkes uyacak. Zati lakin bu türlü bu salgın hafif bir formda atlatılabilir.”

Maçlar artık seyircisiz mi oynanacak?

“Çok büyük olasılıkla seyircileri bir araya getirme bahtı olmaz. Ya da stadyumların kapasitesinin 5’te 1’i, 6’da 1’i kadar alınıp herkes birbirinden uzak oturacak halde tahminen ayarlanabilir lakin yalnızca oturmak da sorun değil. Çıkarken herkes aralarda tuvaleti, kafeteryayı kullanıyor, herkes bir güruh mekanı elliyor. O yüzden seyircileri yönetebilmek çok daha güç. Yani tahminen seyircilerle ilgili karar daha bile sonraya kalabilir. Fakat bunu büsbütün önümüzdeki 1.5 ay gösterir.”

Taraftarların statta maç izlemesi için kademeli bir geçiş öngörülebilir mi?

“Evet orada da öngörülebilir az seyirciyle başlayıp. Ne kadar az temas olursa kişilerde o kadar az virüsle karşılaşılır. Hastalanma riski o kadar düşer. Ancak müsaade de verilse beşerler gitmek velev mi emin değilim. Herkes haklı olarak bu virüsten çok korkuyor.”

Futbolda kalan 8 maçın Antalya’da oynanması fikri ön planda. Ekipler başka münferit otellerde izole biçimde kalacak ve maça çıkacak. Bu fikri nasıl değerlendiriyorsunuz?

“Bu cins kısıtlama işleri, salgın idaresi halk sıhhatinin konusu. Bu işi daha düzgün bilen bireyler var. Teknik altyapı makulse aslında makul. Hem şöyle bir şey de olur. Sporcular büyük kentlerden, yaşadıkları kentlerden kamp havasında uzaklaşmış olurlar, binaenaleyh virüsle müsabaka olasılıkları azalır. Bu tabi mantıklı. Mantıklı bir teklif üzere duruyor. Hem de sizin söylediğiniz ‘sahaya çıktığında sanki enfekte mi bu kişi?’ sorusu çok olmaz. Zira denetimli bir ortamda tıpkı tarafta olacak. Orada şayet birileri hastalanırsa bilenecek o, başkaları taranacak. Çok daha denetimli bir ortam olur. Daha pratik olur. Bir Play-Off üzere hızlandırılmış halde oynanabilir ligler.”

İstanbul’da 29 Ağustos’ta oynanması düşünülen Şampiyonlar Ligi finali ve UEFA’nın 8 ekipli turnuva planı için ne düşünüyorsunuz?

“Avrupa’nın pek çok memleketinden daha iyi olur burada oynanması. Fakat bu bahiste da karar vermek için erken. Onu da önümüzdeki 1-2 ayda görürüz. Bizim şöyle bir beklentimiz var, havaların ısınması, daha çok da ultraviole ışınlarının da katkısıyla salgının bulaşma suratının esasen bir ölçü yavaşlamasını bekliyoruz. Hasebiyle ağustos ahir epeyce bir risk azalmış olabilir. O yüzden Türkiye’de oynanmasıyla ilgili bir problem olmayabilir lakin o vakit da seyircili mi oynatmayı tercih eder seyircisiz mi oynatmayı tercih eder? UEFA biraz da şuna bağlı olacak, seyahat kısıtlamalarını kaldıracak kadar Avrupa’da da azalması gerekecek.”