Koronavirüs: İngiltere'de gelirini kaybeden ve Türkiye'ye dönemeyen Ankara Anlaşmalılar neler yaşıyor?

İngiltere’de 23 Mart’ta yürürlüğe giren sokağa çıkma kısıtlamalarından en ziyade etkilenen kümeler arasında Ankara Mutabakatı olarak da bilinen iş kurma vizesiyle son bir yıl içerisinde bu devlete yerleşen Türkiye vatandaşları da mekan alıyor.

Bu öbekte bölge ortamlar temel olarak iki düşünceyle karşı zıdda kaldıklarını söylüyor.

Bunlardan birincisini hizmet sundukları şirketlerin koronavirüs salgını nedeniyle hizmet akitlerini iptal etmesiyle birçoğunun gelir kaynaklarını kaybetmeleri oluşturuyor. Üstelik Nisan 2019’dan sonra İngiltere’ye yerleşenler, şimdi vergi ödememiş oldukları için hükümetin açıkladığı destek paketlerinden de faydalanamıyor.

İkincisi ise, getirilen kısıtlamalar nedeniyle oturum müsaadesi uzatım müracaatlarının askıya alınması ve bunun doğurduğu belirsizlik. Ankara Ittifakı kapsamında yapılan müracaatın onaylanması halinde birinci etapta bir yıllık vize veriliyor. Bu mühletin ahir ise üç yıllık uzatıma başvurma hakkı doğuyor.

Bu durumda bulunanlar uçuşların iptal olması, tahliye uçakları için kendilerine sıra gelmemesi ya da vize uzatım sürecinde hak ihlaline uğramamak üzere nedenlerden ötürü yaşadıkları maddi ve manevi sıkıntılara karşın Türkiye’ye de dönemiyor.

Evvel işini, sonra konutunu kaybetti

Selva Karakuş da bu kimselerden birisi. Bebek ve evlat bakıcılığı meydanında iş kurmak için Ankara Ittifakı kapsamında İngiltere’ye 4 Aralık 2019’da giriş yapmış ve Leeds’e yerleşmiş.

Karakuş’un yerleşme ve kendisine gelir sağlayacak bir iş kurma çalışmaları yaklaşık iki ay sürmüş. Bu devirde Türkiye’den getirdiği birikimle ayakta kalabilmiş:

“Ama vazgeçmedim. Ahir birinin beni tavsiye etmesi üzerine bir klinik ile anlaşarak, kliniğe başvuranların evlatlarına göz kulak olmayı içeren bir hizmet vermeye başladım. Son 1,5-2 ay oradaki işimle gelir elde ettim. 2. ayın ahir, 23 Mart’ta kısıtlamaların ilan edilmesiyle bu klinik kapanınca benim gelir kapım da kapanmış oldu.”

Karakuş, bundan sonra tekrar kendi birikimleriyle hayatını döndürmeye çalıştığını ve birinci etapta mesken arkadaşları ile konut sahibiyle konuşarak kirayı bir vade ödemeyeceğini söylediğini aktarıyor. Uzun bir vade anlaşamadıkları mesken sahibi ahir kirayı daha sonra ödemesini kabul ediyor.

Gelgelelim bu periyotta Karakuş mesken arkadaşlarıyla da yaşadığı sıkıntıların artmasıyla yaşadığı yanda huzurunun kalmadığını belirterek, farklı tahliller aramaya başlıyor:

“Çare aramaya, ne yapsam, Türkiye’ye nasıl gidebilirim diye düşünmeye başladım. Her taraf kapanıyor, beşerler panik halinde, marketlere atak ediyor. İnsan korkuyor, burada tek başıma mı kaldım diye.

“En güzeli konsolosluğu arayayım dedim, aradım anlattım. Dediler ki, ‘anlıyoruz ve sizin durumunuzda olan çok insan var’. Sizin için en inançlısı noktanızdan kıpırdamamanız dediler ve tekliflerde bulundular. Geri dönmek istediğimi söylediğimde bütün uçuşların durdurulduğu malumatını verdiler.

“THY o devirde Nisan ortasına bilet satıyordu lakin ben uçuşların ertelenmesi sebebiyle iade edeceklerini yahut erteleyeceklerini öngördüm. Bileti almadım. Rusya üzerinden uçuşlar vardı ve Aeroflot’ın başkanlarına ulaşıp onlarla görüştüm. Onlar da bilet satışlarının açık olduğunu lakin uçakların kalkıp kalkmayacağının bir garantisi olmadığını söylediler. Bilet almaktan vazgeçtim.”

Toplumsal medya üzerinden yardım daveti

Karakuş, gidemeyeceğini anlayınca içtimaî medya üzerinden yardım istemeye karar veriyor. İngiltere’de yaşayan çok sayıda Türkiye kökenli göçmenin üye olduğu bir kümede durumunu anlatan bir yazı paylaşıyor:

“160’a yakın icmal geldi. Önemli manada yardım etmek isteyenler de oldu, yazıp sonra muhabereye geçmeyenler de oldu. Bir beyefendi ‘Londra’da apartım var, buyurun gelin’ dedi, bir hanımefendi ‘kiranı öderiz’ dedi. Kişilerin bu türlü hassas olmasına mutlu oldum.

“İçlerinden bana ileti atan bir hanımefendi makul göründü ve onun yanına taşındım. Beni konutunda misafir ediyor. Ben de yemek yapıyorum, aklığına yardım ediyorum. Kendisinin marketi olduğu için işe gidip geliyor, kızına da gözkulak olmaya çalışıyorum.”

Karakuş, bu devirde Türkiye’nin Londra Başkonsolosluğu’nun yanı sıra birinci etapta yaşadığı Leeds’in milletvekiline de ulaşarak durumunu anlatmış. Kendisine gelen otomatik iletide, bu hususta kendilerine ulaşan çok çokça insan olduğu ve üzerindeki çalışmaların sürdüğü belirtilmiş.

Karakuş, “Açıkçası yalnızca bu belirsizliğin geçmesini bekliyorum. Bahtımı denemeye devam edeceğim. Sair dermanım yok. İş arama sürecim devam edecek. Benim de sürecim sıradana dönecek. Lakin ben kişilerin ruhsal travmayı atlatamayacağını düşünüyorum. İngiltere hükümetinden de destek bekliyorum” diyor.

‘Her şey oturmaya başlamıştı fakat çok süratli değişti’

Emsal bir durumda olan ve kasvetler yaşayan bir öbür kişi de Mergim Özdamar.

Halkla münasebetler ve pazarlama şirketi kuran Özdamar’ın Ankara Mutabakatı vizesi Nisan 2019’da çıkmış. Ama o periyot Türkiye’de devam eden bir işi olduğundan Özdamar’ın İngiltere’ye taşınması Ocak 2020’yi bulmuş:

“Geldim, mesken tuttum ve iş yapabileceğim taraflar de buldum. Her şeyi oturmaya başlamıştı. Lakin bir anda her şey o kadar süratli gelişti ki, kendimizi bu türlü bir durumda bulduk.”

Özdamar, birinci etapta hizmet sunduğu aktiflik tertibi sahasında faaliyet gösteren şirketin ödemelerinde yüzde 30 indirime gittiğini ve daha sonra kendisine şirketin faaliyetlerini durduracağı için ödeme yapılmayacağı haberinin verildiğini belirtiyor.

Özdamar, gelir kaynağını kaybetmesinin akabinde yaşadığı mekanın kirası konusunda indirim yapması için evsahibiyle temasa geçmiş. Birinci etapta bu talebi “çok katı bir şekilde” reddeden evsahibi daha sonra Nisan ve Mayıs kiralarında indirime gitmeyi kabul etmiş.

Özdamar Türkiye’ye dönme ve bu süreci orada geçirmeyi de düşünmüş:

“Türk Konsolosluğu’nu aradım. Ne yazık ki şu an için ellerinden bir şey gelmediğini söylediler. Lakin ‘isterseniz şu mail adresine isim-soyisim ile birlikte durumunuzu anlatan bir mail atın, kurtarma üzere bir durum olursa size haber verilir o devran’ dediler.”

Özdamar’ın Türkiye’ye dönmekle ilgili esas telaşı ise İngiltere’deki mevcut oturum müsaadesi hakkını kaybetme riski.

Getty Images Türkiye’nin yaptığı tahliye operasyonlarında öncelik öğrenci ve turistlere veriliyor

Vize uzatım sürecinde belirsizlik

Karakuş’tan farklı olarak Özdamar, birinci etapta bir yıl olarak verilen vizesini üç yıl daha uzatmak için müracaat sürecinde aksamalar yaşıyor ve mevcut hakkını kaybetmemek için İngiltere’de ayrılamıyor.

İngiltere’de bu stil vize müracaatları iki aşamada yapılıyor. Birinci aşamada internet üzerinden doldurulan form ve gerekli evraklar, yeniden internet üzerinden yüklenerek gönderiliyor. 2. aşamada da fotoğraf ve parmak izi üzere biyometrik haberlerin verilmesi için bir merkezden randevu alınarak şahsen gidilmesi gerekiyor.

Özdamar, internet üzerinden başvuruyu yaptığını fakat merkezden aldığı randevunun iptal edildiğini, ne devir yeni randevu verileceğinin ise söylenmediğini belirtiyor.

BBC Türkçe’nin edindiği malumata nazaran, kelam konusu vize merkezi Mart ayı sonuna kadar alınmış olan randevuları kabul ederek, biyometrik malumat alma süreçlerini gerçekleştirdi.

Lakin Nisan ayı başından itibaren randevusu olanlara e-posta yoluyla ulaşarak, en az altı hafta randevuların ertelendiğini ve yeni tarih için kendileriyle temasa geçileceğini söyledi.

Özdamar, “Psikolojim güzel ancak belirsizlik çok can sıkıcı. Bir vade olsa, mesela bu bu türlü iki ay devam edecek deseler, tamam. O canımı sıkıyor. Burada yalnızım, bir şey olsa ne olacak bilmiyorum. Tekrar freelance iş bulmaya çalışıyorum, bir müddet daha deneyeceğim ve olmuyorsa, hala çok berbatsa mecburen döneceğim. Tabi, uçak bulabilirsem” diyor.


  • İngiltere Ankara Muahedesi kapsamında Türk vatandaşlarının vadesiz oturum müsaadesi koşullarını değiştiriyor
  • 5 soruda vadesiz oturum müsaadesi süreci değiştirilen Ankara Mutabakatı
  • İngiltere’den Ankara Itilafı’na müracaatların sayısı 2018’de rekor kırdı
  • Ankara Ittifakı ile İngiltere’ye gelenler anlatıyor: ‘Gitmek lazım diye ara ara konuşuyorduk’

Türkiye geri dönme taleplerine ne diyor?

Türkiye, şu ana kadar aralarında İngiltere’nin bulunduğu 59 devletten binlerce vatandaşını tahliye etti.

Gelgelelim Türkiye’nin tahliye operasyonlarında öncelik bulundukları konumlarda statüleri süreksiz olan turist ve talebelere veriliyor.

BBC Türkçe’nin mevzuyla ilgili sorularına yazılı cevap veren Türkiye’nin Londra Büyükelçiliği, İngiltere’den uçuşların 17 Mart’ta durdurulduğunu ve daha sonra düzenlenen dört uçuşla 1000 kadar mekteplinin devletlerine döndüğünü anımsattı.

Büyükelçilik, “İngiltere’de ikamet eden vatandaşlarımızla da muhabere içindeyiz. Vatandaşlarımıza bilgilendirmede bulunmaya, muhtaç durumda olanlara yardımcı olmaya çaba ediyoruz” dedi.

Son bir hafta içerisinde Türkiye farklı devletlerde bulunan vatandaşları için yeni bir tahliye operasyonu daha düzenledi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, bugün Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, geri dönmek için 73 devletten yaklaşık 26 bin kişinin başvurduğunu belirterek, “Yerleşik olanların yeniden bulunduğu devletlerde kalmasını söz ettik” dedi.

Ankara Muahedesi kapsamında İngiltere’de bulunanların ikameti bu devlette olduğu için yerleşik statüsünde kabul ediliyor.

BBC

Ankara Anlaşmalıların durumu için teşebbüsler yapılıyor

Gerek Özdamar ve Karakuş durumunda olanlar ferdî olarak gerekse de mütehassıslar, danışmanlar ve avukatlar, bu kümedeki kimselerin mağduriyetlerinin giderilmesi için İngiltere nezdinde çeşitli teşebbüslerde bulunuyor.

Bu teşebbüsler yüklü olarak İçişleri Bakanlığı ve Kaynak Bakanlığı nezdinde yapılıyor.

Bu kapsamda yapılan teşebbüslerden birisini de daha evvel Ankara Muahedesi süreciyle ilgili Türkiye ismine diplomat olarak faal çalışmalarda bulunmuş bir isim olan Ayşegül Yeşildağlar’ın hazırladığı mektup oluşturuyor.

Yeşildağlar, hem İngiltere İçişleri Bakanlığı hem de Kaynak Bakanlığı’na birer mektup yazarak, son bir yıl içerisinde Ankara Muahedesi kapsamında gelmiş olanların mağduriyetlerini ve mümkün tahlil tekliflerini aktardı.

Yeşildağlar, İçişleri Bakanlığı’na bu insanların vize uzatım sürecinde esneklik gösterilmesi, Kaynak Bakanlığı’na da Nisan 2019’dan sonra gelenlerin mali yardımlar kapsamına alınması daveti yaptı.

İngiliz hükümetinin tavrı ne?

İngiltere tarafında ise İçişleri Bakanlığı, oturum vadesi dolan lakin şimdi uzatım başvurusunu tamamlayamamış bireylere e-posta atarak, oturum olurlarının 31 Mayıs’a kadar uzatıldığını ve bu periyotta vize vadesini yasadışı bir biçimde aşmış konumuna düşmeyeceklerini bildirdi.

Fakat kısıtlamaların uzaması ve olağan hayata geçiş devrinin gecikmesi durumunda 31 Mayıs’tan sonra ne olacağına dair belirsizlik sürüyor.

Tıpkı formda, vize merkezi kapanmadan Mart ayı sonuna hakikat uzatım başvurusunu tamamlayanların müracaatlarının sürece alınıp alınmadığı da bilinmiyor.

İngiltere Kaynak Bakanlığı tarafında ise, koronavirüsün ekonomik tesirlerinin giderilmesi için açıklanan paketler, Ankara Muahedesi kapsamında Nisan 2019’dan sonra gelenleri kapsamıyor.

Bunun nedenini de Nisan 2019’dan gelip şirket kuranların bugüne kadar vergi beyannamesinde bulunmamış ve vergi ödememiş olmaları oluşturuyor.

İngiltere Kaynak Bakanlığı, BBC Türkçe’nin mevzuyla ilgili Nisan 2019’dan sonra gelenlerin kapsama alınmasıyla ilgili bir çalışma olup olmadığı istikametindeki sorusuna cevap vermedi.

BBC
  • BİLMENİZ GEREKENLER – Koronavirüs nedir?
  • TÜRKİYE’DE SON DURUM – Hangi tedbirler alındı?
  • KORONAVİRÜS HARİTASI – Salgında son durum ne?
  • SON DONELER NEREDE? – Sıhhat Bakanlığı’nın günlük tablosu
  • BELİRTİLER – Koronavirüsten nasıl korunursunuz?
  • VÜCUDA TESIRLERI – İnsan vücudunda ne değişimlere yol açıyor?
  • NASIL KORUNURSUNUZ? – Hangi tedbirleri alabilirsiniz?
  • COVID-19 VE GERÇEKLER – Koronavirüs hakkında inanmamanız gereken hurafeler