Mehmet Altan yazdı | Parlamentoda linç: Devirler değişiyor ancak muharrir ve yazı düşmanlığı değişmiyor

 

Parlamentoda linç
Mehmet Altan*

12 Mart 1971 tarihinde askerî darbe kapıyı çalar.

12 Mart Muhtırası, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin, Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri komutanı Faruk Gürler, Deniz Kuvvetleri komutanı Celal Eyiceoğlu ve Hava Kuvvetleri komutanı Muhsin Batur‘un imzasıyla Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay‘a bir muhtıra vererek hükmeti istifaya zorladığı askerî müdahaledir.

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde meydana gelen dördüncü; başarılı olmuş 2.; ve emir-komuta zinciri içerisinde yapılmış birinci askerî darbe aksiyonudur.

Süleyman Demirel 12 Mart Muhtırası verilince istifa eder.

* * *

1965 ila 1971 arasındaki Demirel’li yıllarda basının durumunu daha da âlâ anlatabilmek için hususî dünyamda da bana hâlâ dehşet veren tarihî bir rezaleti hatırlatmak istiyorum.

Adalet Partisi kümesi, 19 şubat 1968 gecesi İçişleri Bakanlığı bütçesi görüşülürken periyodun Bakanı Faruk Sükan‘ın kışkırtmalarıyla Türkiye Personel Partisi milletvekili olan babamı linç etmeye kalkışmıştı.

Siyasal barbarlığın da hududu yok bu topraklarda…

Daha yeni Kemal Kılıçdaroğlu’nu da gibisi bir tertibin kurbanı yapmak istemediler mi?

***

Pederim Yavuz Altan 1965-1969 yıllarındaki milletvekilliği anılarını Devrim gazetesinde haftada bir yazdığı metinlerle tefrika etmiş, hayli uzun bir devir sonra da bunları Ben Milletvekili İken başlığıyla kitap hâline getirmişti..

‘Epey uzun bir devir sonra’ zira sola karşı balyoz harekâtı olarak ortaya çıkan 12 Mart 1971 askerî darbesi babamı da tutuklamıştı…

Demirel’in iktidarında Meclis’te linç tertibi, askerî darbe devrinde tutuklanma, manevi azap, 2.5 yıl hapis…

Periyotlar değişiyor fakat muharrir ve yazı düşmanlığı değişmiyor.

Yazı ve muharrir düşmanı bir virüsün her daim yaşadığı devlet.

* * *

Ben Milletvekili İken adlı kitabın son kısmının başlığı ‘Linç Olayı’dır:

Bu yazı serisinin Devrim mecmuasında çıkan son metninin son satırını dudaklarımda buruk bir gülücükle bir kere daha okudum:

“Buna karşı verdiğimiz karşılıkla da tekrar bir kızılca kıyamet koptu Meclis’te. Onu da haftaya yazacağız.”

Lakin yazamamıştık işte.

Evvel beni tutuklamışlardı.

Sonra da Devrim mecmuası kapatılmıştı.

Az çok havasını yansıtmaya çalıştığım bir savaş dkıymetinin anlatımı sona ermeden bir garip sürprizle kesintiye uğramıştı.

* * *

Kitabı bitirirken de şöyle muharrir Yavuz Altan:

O gece sırtımdaki gömlekteki tekmelerin ayak izleri kaç defa yıkandığı hâlde çıkmadı. Ve bir vade morarmış vücudumla göğüs kemiklerim sızlayıp durdu. En çok da Anayasa ve Adalet encümeninin AP’li üyeleri gelip vurmuş, çiğnemiş, tekmelemişlerdi.

Sağ gözümün görme yeteneği yüzde 50 nispetinde kayboldu. Hekimler ‘makula dejenerasyonu’ diyorlar.

Kimileri bunun bir darbe sonucu olduğu iddiasındalar…

Bilmiyorum milletvekilliğinden kalma o geceyle ilgili ömür uzunluğu sürecek bir yadigar mı bu…

Politikacıların gözlerinin gerçekleri bir türlü görmediği kanısı yaygındır.

Müellif olarak gerçekleri görmeye çalışanları, sille tokat kör etmeye çalışmaları, kim bilir, onları da kendilerine benzetmek hırsından doğuyor belki…

* * *

Basın Tarihi için arşiv taraması yaparken, pederimin Milliyet gazetesinde ‘Eski bir linç hikayesi ve Nermin Neftçi’ başlıklı yazısına rastladım.

Ağır sıcaklarla ortalığın kavrulduğu bir ağustos ikindisinde, Beykoz’daki Abraham Paşa Korusu’na gitmek ve eski bir dost olan Ercüment Bey’in, yüz yılı aşkın çınarlarla, ıhlamurlarla gölgelenmiş, esintili bir serinlikteki lokanta bahçesinde; ağır ağaç yaprakları arasından, vazgeçilmez bir sevgili yüzü üzere mahal yer görünen Boğaz’ın masmavi sularına da, arada sırada dalarak köpüklü light bir bira içmek…

* * *

Türkiye, 21. yüzyılın başında da, yeniden tam bir dönemeç noktasında…

Irak’a er göndermek, yahut göndermemek… Tam bir dönemeç noktası işte.

Git gide beter olacağa benzeyen Ortadoğu bataklığına, tepetaklak dalmakla; bataklığın, gitgide Lider Bush siyasetinin da ateşini yükseltmeye başlayan sıtmasından korunma konusunda, daha değişik tedbirler almaya çalışmak…

Soğuk Savaş yıllarının beylik sloganlarına yumulup, Pentagon’un şefliğindeki Washington operasında uzakta bir tenor olmaya sıvanarak, 20. yüzyılı da ıskalamanın bedelleri; tuhaf bir umacı görünümünde başladı kıpırdamaya ufuklarda…

Irak’a er göndermek, yahut göndermemek tartışmaları…

* * *

21. yüzyıl, artık bizim kuşağın yüzyılı değil… Beykoz’daki Abraham Paşa Korusu’nda, yüzyılı aşkın ağaçların gölgesinde; Boğaz’ın, yeşil yapraklar arasından yan mekan görünen uzaktaki masmavi sularına bakarak köpüklü light bir bira içmek…

* * *

CHP’nin eski milletvekili ve bakanı Nermin Neftçi de, Bodrum plajlarında yüzerken ölüvermiş denizde; 79 yaşında…

1967 – 68 arasında, Meclis’te İçişleri Bakanlığı bütçesi görüşülürken; Süleyman Bey’in adamları, tam bir linç tablosunda saldırmıştı üstüme. İki sıranın arasına düşmüş ve başımı bir sıranın altına sokup saklamaya çalışmıştım. Tekmeler yağıyordu üstüme. Derken, Süleyman Bey’in silahşörlerinden; Meclis’e de, üstünde tam 22 değişik silahla geldiğini, o zamanki gazetelerde ilan eden Hamido, yaklaşmış ve tabancasını çekerek üstüme doğrultmuştu.

Rahmetli Yunus Koçak, bir anda üstüme uzunluklu boyunca uzanıp, beni kapatmıştı. Ve Hamido, tabancasının kabzasıyla Yunus’un başına vurmaya başlamıştı. Yunus’un başı yarılmıştı, kanlar akıyordu yelere…

Tam o sırada Nermin Neftçi bir çığlık atmıştı:

– Adam öldürüyorlar.

 Bu çığlık ve kan, ortalığı biraz durultmuştu.

 İçişleri Bakanlığı’nın bütçesi görüşüldüğü için, bütün güvenlik ve kolluk kuvveti örgütlerinin yöneticileri, Meclis’in localarında ve kişisel yanlarındaydılar.

Emniyet Umumî Yönetici Yardımcısı, kalp bunalımı geçiriyordu.

 * * *

Beykoz’da Abraham Paşa Korusu… Bir mealde hayatımı kurtarmış olan Nermin Neftçi de, ayrılıvermiş hayattan.

Genç kuşaklar, 20. yüzyıldan arta kalmış ne tıp tortular ve ne cins taze hipnozlar içinde geçecekler yeni yüzyılın birinci yarısını, kim bilir?

İstanbul’la derinliğine ilgilenen, beyinsel merakı gelişmiş kaç paha çıkacak aralarından, kim bilir?

Ve kim bilir ne olacak İstanbul, beklenip duran o ürkütücü sarsıntıdan sonra?

* * *

İstanbul yanlışsız dürüst ne kadar incelendi ki?

İstanbul üstüne yazılmış üniversal yapıtların çevirileriyle de donatılmış olan, Çelik Gülersoy’un “İstanbul kitaplığı”yla da; kendisinin vefatından sonra pek ilgilenen olmadı galiba…

Yaşadığı tarihî ve kozmik, yerkürenin en hoş kentiyle bir türlü gereğince bütünleşemeden yaşamak, yahut yaşamaya çalışmak o kentte, yani İstanbul’da…

Yusuf Ziya Ortaç:

– İstanbul’da tabiattan olan ne varsa “ulvi”; beşerden olan ne varsa “süfli”, derdi…

Siz ne diyorsunuz, haklı mıydı acep?

* * *

Hiç incelenmemiş ne kadar da çok bahis var İstanbul’da. Örneğin, son 40 yılda yapılmış yeni camilerin mekanları, üslupları, maliyetleri vs…

Örneğin, son yüzyılda İstanbul’un Kent Hatları vapurlarında kaptanlık etmişlerin ömür öyküleri…

Örneğin, Nedim üzere, Şinasi üzere, Mimar Kemal üzere tarihi insanların mezarlarının, hangi mezarlıklarda nasıl kaybolup gittiği üzere…

* * *

Bir ağustos ikindisinde, Beykoz’da Abraham Paşa Korusu’nda, light bir bira içmek köpüklü…

Ve artık kimsenin hatırlamadığı Edip Ayel’den iki mısra mırıldanmak:

Bir gün gömecekler beni kentin varoşunda;

Boş geçti ömür, kaç günümüz kaldı ki şunda…

* * *

Metnin tarihini söylemeye unuttum, 23 Ağustos 2003.


Bu yazı birinci olarak P24’te yayımlanmıştır.