Oxfam: Salgın yarım milyar kişisi yoksulluğa sürükleyebilir

Milletlerarası sivil topluluk kuruluşu Oxfam’ın yayınladığı “Yoksulluk Değil, Onurlu Bir Yaşam” raporunda, Koronavirüs salgını hasebiyle gelişmekte olan memleketlere acil yardım yapılmaması durumunda, yarım milyar kişinin daha yoksulluğa itilebileceği belirtildi. Oxfam, gelecek hafta düzenlenecek Yerküre Bankası, IMF ve G20 Maliye Bakanları içtiması öncesinde yerküre başkanlarını, fakir devletleri ve fakir toplulukları salgın önünde ayakta tutabilmek hedefiyle “Herkes İçin Ekonomik Kurtarma Paketi” üzerinde ittifaka çağırdı.

Oxfam’ın “Yoksulluk Değil, Onurlu Bir Yaşam” raporundaki tahlillere nazaran, hükümetlerin virüsün yayılımını önlemek için durdurdukları ekonomik faaliyetler sebebiyle global nüfusun yüzde 6 ila 8’i fakirleşebilir. Bu durum, yoksulluğa karşı yürütülen global savaşın on yıl geçmişe gitmesi, Orta Şark ve Kuzey Afrika üzere birtakım ortamlarda ise 30 yıl geçmişe gitmesi manasına geliyor. Global nüfusun yarısı salgın sonrasında yoksulluk hududunun altına düşebilir.

Oxfam’ın önerdiği “Herkes İçin Acil Kurtarma Paketi”nde, fakir devletlerin gelirlerini kaybedenlere nakit yardımlar yapabilmeleri ve kırılgan küçük işletmelerin kurtarılması isteniyor. Bunun yapılabilmesi için gereken finansman kaynakları şöyle sıralanıyor:

-Gelişmekte olan devletlerin 1 trilyon dolarlık 2020 yılı borç ödemelerinin acil olarak iptal edilmesi. Örneğin, Gana’nın 2020 yılına ilişkin dış borç ödemelerinin iptal edilmesi durumunda hükümet 6 ay boyunca memleketteki 16 milyon evlat, engelli ve yaşlıya ayda 20 dolarlık nakit yardım yapabilir.
-Ülkelerin gereksinim duyduğu fonların acil olarak artırılması için en az 1 trilyon dolarlık yeni memleketler arası rezerv yaratılması. Bu kaynak örneğin Etiyopya hükümetinin, sıhhat harcamalarını yüzde 45 orantısında artırmasına yetebilir ve memleketin 630 milyon dolarlık kaynağa erişmesini sağlayabilir.

Oxfam’ın Umumi Yöneticisi Jose Maria Vera “Salgının sebep olduğu ekonomik kasvetler global olarak hissediliyor. Lakin halihazırda hayat savaşı veren fakir memleketlerdeki fakir beşerler için, bu süreçte daha da fakirleşmelerini önleyebilecek güvenlik ağları yok. G20 Maliye Bakanları, IMF ve Yerküre Bankası, gelişmekte olan devletlere fakir ve kırılgan toplulukları rahatlatmak için acilen bir nakit aktarımı yapmalı. Gelişmekte olan devletlerin 2020’ye ilişkin tüm borç ödemelerini acil olarak durdurmalı ve öteki borç veren kurumları da birebirini yapmaya teşvik etmeli. Başkaca 1 trilyon dolar bedelinde şahsi rezerv yürürlüğe sokmalı.” açıklamasında bulundu.

Bunalımın ekonomik tesirleri, mevcut eşitsizlikleri daha da sertleştiriyor. Varlıklı ve fakir memleketlerdeki en fakir personeller bu bunalım sürecinde formel istihdamda konum alamıyor, fiyatlı hastalık müsaadesi üzere personel haklarından yararlanamıyor yahut konuttan çalışma imkanına sahip olamıyor. Yerküre umumunda, her beş işsizden yalnızca biri işsizlik ödeneği alıyor. Yeniden yerküre umumunda iki milyar kişi enformel bölümde çalışıyor ve fiyatlı hastalık olurundan mahrumlar. Bu bireylerin de büyük çoğunluğu, işlerin %90’ının enformel olduğu fakir memleketlerde yaşıyor; birebir nispet varlıklı devletlerde yüzde 18.

Hatunlar, Koronavirüs ile savaşın en ön saflarında konum alıyorlar ve bu buhrandan finansal olarak en çok onlar etkilenecek. Hatunlar başkaca yerküredeki sıhhat çalışanlarının %70’ini oluşturuyor, evlat, yaşlı ve hasta bakımını da kapsayan fiyatsız bakım emeğinin %75’ini sağlıyorlar. Birebir hengamda düşük fiyatlı riskli işlerde çalışıyorlar. Bangladeş’teki bir milyondan çokça konfeksiyon çalışanının %80’i bayan. Bu bireyler Batılı giysi markalarının siparişlerini ertelemeleri yahut iptal etmeleri sebebiyle işten çıkarıldılar yahut rastgele bir fiyat almadan konutlarına gönderildiler.

Varlıklı devletlerin birçoğu, işletmeleri ve personelleri desteklemek üzere milyarca dolarlık ekonomik teşvik paketleri açıkladılar. Lakin gelişmekte olan memleketlerin büyük kısmı bunu yapabilecek finansal kaynaklardan mahrum. BM’nin varsayımlarına nazaran Afrika’da işlerin yarısı kaybedilebilir.

Birleşmiş Milletler gelişmekte olan devletlerin bu salgını atlatmaları için 2,5 trilyon dolarlık bir desteğe muhtaçlık duyulduğunu öngörüyor. Bu fiyatın temin edilebilmesi için yurtdışı yardımların 500 milyar dolar daha artırılması gerekiyor. Bu fiyata Oxfam’ın yaptığı varsayımlara nazaran fakir devletlerin topluluk sıhhati sistemlerini güçlendirmek için gereken 160 milyar dolar ve BM Kişisi Yardım Fonu için gereken 2 milyar dolar da dahil. Varlıklı şahıslardan yahut yüksek ölçülerdeki karlardan alınacak acil dayanışma vergileri ile de ek kaynak yaratılabilir.