Yeni infaz rejimi: Tehlike kapıda

Nuray Özdoğan*

Ceza ve Güvenlik Önlemlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi MHP ve AKP küme başkanvekilleri tarafından imzaya açılan tasarı bugün TBMM Adalet Encümeni’nde görüşülmeye başlandı.

Eşit unsurunu ihlal eden ayrımcılık içeren taslak metin içeriği itibariyle ceza infaz adaleti açısından kabul edilebilir değil.

Korona virüs salgını süratle yaygınlaşıp mevt sayılarını artırırken örtük infaz kurumları ağır bir tablo ile karşı zıdda. Tasarı salgın önünde tutsakları korumaktan uzak.

Aile ve avukat görüşlerinin virüs nedeni ile yapılamadığı, telefon ile kısıtlı haber alınabilen cezaevlerinde salgının hangi aşamada olduğu konusunda kamuoyu bilgilendirilmiyor.

Binlerce tutuklu ve hükümlü aileleri için korku verici günler…

Salgın öncesinde de gündemde karantina günlerine denk gelen tasarı, infaz mevzuatında değişiklik ile, aslında hükümetin kelam verdiği muhitlere tahliye imkanı sağlanırken, siyasi mahkumlar kapsam dışında bırakılarak kaderleri ile baş başa bırakılıyor.

Teklifin bu hali ile yasalaşması, virüsün de bu süratle yayılması halinde nelerin olabileceğini görmek çok sıkıntı değil.

Devletin, insanların hayat hakkı üzerinde tasarruf salahiyeti bulunmamakta olup insanlığın cihanşümul hukuk anlayışının geldiği aşama itibariyle tartışılacak bir husus değildir.

Kontrollü hürlük ve koşullu salıverilme düzenlemesi ile terör suçluluları hariç isimli mahkumların büyük bir kısmının tahliyesini sağlayacak olan tasarı, getirdiği yeni infaz rejimi ile siyasi tutsaklar için de infaz koşullarını ağırlaştırmaktadır.

Hukuksuz yargılama süreçleri ahir ağır cezalar alan şiddetle hiçbir bağı olmayan birçok politik mahkum daha ağır koşullarda infazlarını tamamlamak zorunda kalacakken, çete, uyuşturucu, cinsî günah, azap ve beğenilmeyen muamele hatalar dahil isimli cürümlerden ceza ortamlar kısa vadelerde tahliye edilecekler.

Tasarının ne dediğini çözmek çok bilinmeyenli bir denklemin içinde kaybolmak üzere. Uzunca bir müddettir, türel güvenlik unsurundan uzak, yasa yapma tekniğine alışılmamış hazırlanan tasarıları anlamak ve manalandırmak biz hukukçular açısından epeyce güç.

Pekala tasarı ne diyor?

Münasebet umumi olarak; ceza infaza dair mevzuatların hepsinde konum aldığı üzere ceza infaz sisteminin gayesinin, yine kabahat işlenmesini engellemek, topluluğa kazandırmak cezanın kişisel ve umum tedbire tesirini oluşturmak, cezanın bölgesine getirilmesindeki doğacak sıkıntıların tahlilinde, infaz hakimliklerinin bilirkişilik duruşması olarak düzenlenmesi olarak açıklanmış.

Cezanın infazı aşamasında tüm kararlarda infaz hakimlikleri hizmetli hale getiriliyor.

İnfaz hakimliklerinin sayısı hizmet ve yetkisinin arttırılıyor.

Aktiflik ve kalitenin artması için buna muhtaçlık olduğuna birkaç kere vurgu yapılıyor.

Şirketlerin web sayfalarındaki bu kavramları görünce, “Kaliteli” bir infaz yargılaması “kaliteli ” bir tutsaklık hayatı demek olmuyor tabi ki.

Tasarı diyor ki, yerkürenin birçok memleketinde cezanın bir kısmı ceza infaz kurumunda bir kısmı dışında infaz edilir. Katılmamak mümkün değil. Kontrollü muaflık ve koşullu salıverme koşulları değiştiriliyor. Alternatif önlem ve kontrollü hürlük kararlarının uygulanması kıymetli.

Mevcut durumda koşullu salıvermesin 1 yıl kalanlar kontrollü muaflıktan yararlanılabiliyor.Açık ceza infaz kurumuna ayrılan her hükümlünün 1 yıllık kontrollü muaflık vadesinden eşit yararlanmamasının ceza adalet sistemine müsait olmadığı belirtiliyor.

Belirli bir ölçüye kadar olan cezalarda cezaevinde çok az kalınması cezasızlık algısını yaratmakta denilerek cezanın 4/5’ni cezaevinde geçirmiş olma kuralı getirilmekte. Bilhassa terör örgütü propaganda günahlarında cezaevinde 1 hafta yatarak kontrollü özgürlükle çıkış mümkün olmayacak.

Kabahat işlemek maksadıyla örgüt kurmayı düzenleyen TCK 220. hususu ile tefecilik günahlarında alt ve üst hadleri arttırılarak tutuklama ve cezalandırmalarda hakime geniş takdir salahiyeti veriliyor.

İstinaf kanun yolu gizli olan cezalar tekerrüre esas alınmayacak. Yani yine hata işlenmesi halinde arttırım sebebi olmayacak.

Kezzap atana daha ağır ceza

Kasten yaralamaya canavarca saikle yaralama ekleniyor kezzap ile yaralama örnek gösteriliyor. Hatuna yönelik şiddetin hatasının ayrıyeten düzenlenmesi tarafına bu husus ile kamuoyunun, münhasıran hatunların onayın arandığı anlaşılmakta.

Açık ceza infaz kurumuna geçme

10 yıl ve daha çokça mahpus cezası sahalar ile terör hataları örgüt cürümleri örgüt faaliyeti kapsamında işlenen cürümler, kasten öldürme, cinsî günahlar, uyuşturucu imal ve ticareti yapanları açısından yönetim ve gözlem şurası kararı(bu hatalarda heyete Cumhuriyet başsavcısı başkanlık edecek) infaz yargıcının onayı ile açık cezaevine geçebilecek.

Bu husus çete kabahatinden karar giyen Çakıcı vb. tahliye yolunu açacak, terör kapsamındaki tutsaklar açısından ise yönetim ve gözlem heyetlerinin, düzgünleştirme programlarındaki ağırlaştırılmış değişiklikler de dikkate alındığında, özgür bırakma cephesinde karar vermesi mümkün görünmemekte.

İnfaz geri bıraktırma vadeleri

Gebe olan ve doğumdan itibaren 6 ay geçmemişlerde 6 aylık infaz geri geri bırakma haddi 1 yıl 6 aya çıkartılıyor.

Hükümlünün eş ve evlatları daima hastalık yahut malullük nedeni ile bakıma muhtaç ise infaza ara verme vadesi 6 aydan 1 yıla çıkarılıyor. 

Çalıştığın kadar erken tahliye

İnfaz kanunu 30.maddeye yapılan ekleme çağdaş kölelik dediğimiz iş yurtlarında çalıştırma koşulları kolaylaştırılıyor. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılan mahkumların buradaki vadeleri kontrollü özgürlük müddetine eklenecek. Daha erken tahliye olabilecekler.

Cezaevi dışında da disiplin kararları işleyecek!

Yasa gereği disiplin cezaları kurum için hareket ve kelamlar için işletilmekte iken pratikte devam ettiği üzere kurum dışındaki aksiyonları ve lafları de disiplin cezası konusu olabilecek .Siyasiler açısından mahsusen sevkler sırasında ağırlaşan hak ihlalleri(sevkler sırasında darp makûs muamele tezleri hayli yaygın), hastanelerdeki hak ihlallerinde yaşanacak hadiselerde ceza kanunu kararları dışında disiplin kararlarını de işletilecek.

Topluca yemek almama, sessiz direniş vb hareketler, haberleşme ve telefon yasağı ile cezalandırılmakta iken buna telefonla görüşme sırasında telefon hakkı olmayanlarla da görüşme yapmak da eklendi. örneğin ailenizi aradınız telefon hakkı olmayan bir yakınız selam verdi ceza sebebi.

Alkol yasağı

Bu mevzuda açık yasal düzenleme yok iken kuruma alkol sokmak, bulundurmak, kullanmak hücre cezasını gerektiren aksiyonlar içerisine katılmış.

Evlatlar için

Disiplin konusu fiillerin içinde kendi ömür sahasını temizlememek, kurum ilişkin eşyayı satmak yahut maddi menfaat sağlamak, teknik cihazları etkisiz hale getirme yahut gaye dışı kullanma getiriliyor.

Disiplin cürmünün 2 yahut daha ziyade tekrarı halinde 6 ay olan 1çocuk örtülü infaz kurumuna gönderilme müddeti 1 yıl olarak arttırılıyor.

Evlatlar için 2 ayda bir vasisi, ana peder ile olan görüşme ayda bir ve kardeşler de eklenmek sureti ile değiştirilmiş.

“Makbul” olmayan yayınlara yasak!

Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren yayınlar yahut müstehcen yayınlar verilemeyebilirken ekleme ile kurum disiplinin, tertibini yahut güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren tanımlaması ile yayın yasağının kapsamı genişletilmiştir.

İSSBN Milletlerarası Standart Periyodik Yayın numarası ile Milletlerarası Standard Kitap numarası ISBN almayan periyodik ve vadesiz yayınlar ile basın ilan kurumunda ilan reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazeteler ceza infaz kurumuna kabul edilemeyecek, yabancı lisandaki yayınlar için Adalet Bakanlığı yetkilendiriliyor. Politik tutsakların sıklıkla talep ettiği, Kürtçe lisanındaki yayınlar içinde birebir düzenlemenin uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Mevcut durumda siyasi tutsakların yalnızca Kozmik gazetesi almalarına müsaade veriliyor iken artık talep ettikleri hiçbir yayını almaları mümkün olmayacak.

Korona düzenlemesi

Inanılmaz durumlarda derhal haberleşme hakkınının tasarruf münasebetlerine salgın hastalık eklenerek korona düzenlenmesi de yapılmış oluyor!

Mazeret müsaadesi hakkı için hükümlülük mühletinin 1/5 ini bölgesine 1/10 u çekmiş olmak ehliyetli kabul edilecek. Salgın doğan afet savaş ve seferberlik nedeni ile mazeret izininden dönemeyenlere ceza uygulanmayacak. Rast geldiğimiz 2. korona düzenlemesi .

Tabir için cezaevinden alınma

İnfaz kanunu 92 unsurun 2 fıkrasında yan alan zarurî görülen hâllerde, hükümlü yahut tutukluların hâkim kararı ile süreksiz mühletlerle ceza infaz kurumundan alınabileceklerine dair kararın yalnızca terör ve örgüt günahlarında uygulanmasına dair düzenleme getiriliyor. 

Hafta sonu infaz

Kısa müddetli mahpus cezalarında seçenek yaptırımlarda kasten işlenenler 1 yıl taksirle işlenenlerde 3 yılı kalanların haftasonları yahut gündüz kalmak halinde infazları gerçekleştirilecek.

Konutta infaz

Evladı olan bayan, 65 yaşda 1 yıl, 70 yaşta 2 yıl, 75 yaşta infazının tamamlanmasına 4yıl dan az kalmış hükümlülerin infazının konutta çektirilmesine karar verilebilir.

5 yıl ve daha az mahpusa mahkum olup ağır hastalık ve engellilik durumu olanların doğumdan 6 ay geçen ve 3 yıl ve daha az mahpus cezasına mahkum olan hatunların cezasını konutta çekmesine müsaade verilebilecek. Terör ve cinsî dokunulmazlığa karşı kabahatler hariç.

Kontrollü muaflık önlemi

Kasten yaralama, cinsî dokunulmazlığa karşı günahlar, azap, hususî hayata ve hayatın saklı ortamına karşı hatalar, uyuşturucu yahut uyarıcı unsur imal ve ticareti cürmü, Terörle Uğraş Kanunu kapsamına giren günahlar, Anayasal Nizama ve Bu Tertibin İşleyişine Karşı Günahlar, Devletin Güvenliğine Karşı Hatalar, Ulusal Savunmaya Karşı Cürümler hariç açık ceza infazda son 6 ayını kesintisiz geçirenler ile Evlat eğitim hanesinde yekun cezasının beşte birini tamamlayan uygun halli hükümlülerden koşullu salıverilmesine 3 yıldan az kalanlar özgür bırakılabilecek.

0-6 yaş aralığı evladı bulunanlar, 75 yaşını bitirmiş olanlar ile ağır hastalık sakatlık ve yaşlılık nedeni ile hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler açısından 2 yıllık kontrollü muaflık vadesi 4 yıl olarak uygulanacaktır. Yani infaz müddetinin bitimine 4 yıldan az bir vade kalmış olmalıdır. hastalık ve yaşlılıkta Adalet Bakanlığın belirlediği sıhhat kuruluşu yahut Isimli Tıp Kurumu raporu kaidesi aranacak. Bu düzenlemede istisna dışı olan kabahatler bakımından uyuşturucu ve azap sayılmamıştır.

Getirilen ek husus ile cezasının 4/5 ini infaz kurumunda geçirenler ile açık cezaevinde yahut evlat eğitim konutunda olanların talepleri halinde koşullu salıverilme tarihine kadar kontrollü hürlükle bağımsız bırakılabilecekler. Kontrollü özgürlük müddeti 3 yıl olarak uygulanacaktır. Yani koşullu salıverilmesine 3 yıl kalanlar açısından uygulanabilecektir.

Anayasa Duruşmasının 2014/77 sayılı kararına ters biçimde kontrollü hürlük tatbikinden sonra 1 yıl ve daha ziyade mahpus cezasını gerektirir kasıtlı bir cürümden soruşturma başlatılması halinde mahkum açık cezaevi kurumuna gönderilebilecek.masumiyet karinesine açıkça karşıtlık oluşum etmektedir.

Kontrollü bağımsızlıkla ilgili düzenlemelerde değişiklikten evvelki ve sonraki kararlar birlikte kıymetlendirilir lehe olan düzenleme uygulanır düzenlemesi de getiriliyor. 

Koşullu salıverilme | Çetecilere, işkencecilere, istismarcılara tahliye; siyasilere ağır infaz rejimi!

Isimli mahkumlar için 2/3 olan koşullu salıverme süreci 1/2 ye indirilirken, siyasi tutsaklar için TMK 17/1’e ekleme yapılarak periyodik mahpus cezalarında koşullu salıverilme nispeti 3/4 olarak korunuyor.

Kasten öldürme, azap, eziyet, cinsî hatalar, çete, uyuşturucu ve devlet sırlarına karşı işlenmiş hatalar, açısından orantı 2/3 olarak uygulanacak. Bu düzenlemede TMK kapsamında işlenen hatalar dahil değil.

Yalnızca örgüt ve örgüt faaliyeti ile Terörle Savaş Kanunu kapsamında mahkum evlatlar için koşullu salıverilme orantısı 2/3 olarak düzenlenmiş.

Bu halde berbat muameleden ceza alan kamu hizmetlileri de 1/2 indiriminden yararlanacak. İnsanlığa karşı günah kategorisinde olan kabahatlerden olan azap ve makûs muamele cürümleri açısından getirilen indirim cezasızlık siyasetinin devamı niteliğinde.

Kabahat işlemek için örgüt kurmak yahut yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen cürümden ötürü mahkûmiyet hâlinde vadeli mahpus cezasına mahkûm edilmiş olanlar açısından dörtte üç olan koşullu salıverilmesi mühleti 2/3 olarak düzenlenmiştir.

0-6 yaş arası evladı bulunanlar ile ağır hastalık sakatlık ve yaşlılık nedeni ile yalnız hayatını idame ettiremeyen hükümlüler 3/5’ini cezaevinde geçirmeleri halinde infaz vadesinin 4 yılı geçmeme kaidesi ile yararlanabilecek.

Evlatların cinsî istismarı, reşit olmayanla cinsî alaka, Cinsî taciz, Uyuşturucu yahut uyarıcı unsur imal ve ticareti hatalarında 28.06.2014 tarihinden evvel işlenen kabahatlerde da koşullu salıverilme nispeti 2/3 olarak uygulanacak.

Yeterli halli olmayana koşullu salıverilme yok!

Koşullu salıvermede uygun halli kabul edilmediğinizde bu düzenlemerden yararlanamıyorsunuz .Taslak ile düzgün halin belirlenmesindeki kurallar epey ağırlaştırılıyor.

Örneğin güzelleştirme programlarına katılmayan tutsak âlâ halli kabul edilmeyebilecek.

Tutsağın bağları, pişmanlığı, çalışma kurallarına koordinasyonu ve aldığı disiplin cezaları düzgün hal belirlemesinde dikkate alınacak.Değerlendirme sırasında ceza infaz kurumuna girmeden evvelki hayatına ait malumat ve dokümanların istenebileceği düzenleniyor.

Tutsak hata konusu olmayan hareketlerinden cezalandırılamaz kuralı da düşman ceza infaz hukuk düzenlemesi ile ortadan kaldırılıyor. Yönetim ve gözlem heyeti tarafından 6 ayda bir kıymetlendirme düzgünleştirme programlarına gösterdiği koordinasyon pahalandırılacak.

10 yıl ve daha çokça mahpus cezası meydanlar ile terör hataları örgüt cürümleri örgüt faaliyeti kapsamında işlenen günahlar, kasten öldürme, cinsî kabahatler uyuşturucu imal ve ticareti yapanları açsından yönetim ve gözlem şurasına CB başkanlık eder.

Açık cezaevleri boşaltılacak!

Açık Cezaevinde olan yahut olmaya hak kazananların cezası 31.05.2020’ye kadar olurlu sayılacak. Bu müddet 2 sefer uzatılabilecek. Açık cezaevleri boşaltılmış olacak.

Kendi elektronik cihazını getir

Elektronik cihazla konutta infazda hükümlüye kendine ilişkin cihazı kullanabilecek. Böylelikle devlet bir maliyet kaleminden daha kurtulmuş olacak.

Paranı öde, infazdan kurtul!

Örgüt kapsamında işlenenler hariç kaçakçılık günahlarında hata konusunun 2 katı bedelin ödenmesi halinde kontrollü özgürlük uygulanacaktır.

Emeli ne ceza adaletini sağlamak ne de salgın önünde cezaevlerindekilerin sıhhat ve hayat hakkını korumak olmayan tasarı, bu hali ile yasalaşırsa toplumsal barışa değil kaosa hizmet edecektir.


*Avukat